Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016

Το παιχνίδι των θρόνων



Οι «ιερές» κόντρες Μόσχας - Φαναρίου και η πολιτική αντιπαράθεση Ρωσίας - ΗΠΑ με φόντο την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο που αρχίζει αύριο στην Κρήτη

Μάνος Χαραλαμπάκης

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και τη σύζυγό του στο Φανάρι. Η σταθερή στήριξη που έχει το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τις ΗΠΑ παίζει τον ρόλο της στις «ιερές» κόντρες

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συμπληρώνει φέτος 25 χρόνια στον θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πριν από λίγες ημέρες τα Ελληνικά Ταχυδρομεία κυκλοφόρησαν μια αναμνηστική σειρά γραμματοσήμων με τη φωτογραφία του για να τον τιμήσουν. Το ιδανικό για τον Βαρθολομαίο θα ήταν η επέτειός του να σφραγιστεί με μια επιτυχή διεξαγωγή της Πανορθόδοξης Συνόδου που αρχίζει αύριο στην Κρήτη.
Εν τούτοις, άνθρωποι που γνωρίζουν καλά τα εκκλησιαστικά πράγματα εκτιμούν πως η ολοκλήρωση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, έπειτα από μία εβδομάδα, δύσκολα θα αφήσει ικανοποιημένο τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Την εικόνα της ενωμένης και ενιαίας Ορθοδοξίας - επισημαίνουν οι ίδιες πηγές - είναι μάλλον απίθανο να τη δούμε από τη στιγμή που τρεις Ορθόδοξες Εκκλησίες είχαν δηλώσει πως δεν θα συμμετάσχουν στη Σύνοδο και το Πατριαρχείο Μόσχας είχε ζητήσει τη μετάθεσή της.
Το παρασκήνιο λίγο πριν από την έναρξη της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου ήταν έντονο με ανακοινώσεις επί ανακοινώσεων. Εκκλησίες διατύπωσαν αντιρρήσεις και ενστάσεις για θέματα διαδικαστικά ή πιο ουσιαστικά και αρνήθηκαν να συμμετάσχουν. Το αποτέλεσμα ήταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης να απευθύνει έκκληση για ενότητα λέγοντας πως η απόφαση μη προσέλευσης βαρύνει τις ίδιες τις Εκκλησίες. Εκκλησιαστικές πηγές τόνιζαν πάντως ότι ουδείς μπορεί να προδιαγράψει τι θα συμβεί μέχρι το τέλος της Συνόδου. Δεν αποκλείεται, λένε, «να δούμε κάποιες Εκκλησίες που είχαν αρνηθεί τη συμμετοχή τους να προσέλθουν την τελευταία στιγμή». 

Τι κρύβουν οι κόντρες. 

Μία από τις αναλύσεις για τις «ιερές» κόντρες ήταν πως οφείλονται στην αντιπαλότητα Μόσχας - Φαναρίου. Οι πιο προσεκτικοί παρατηρητές όμως σχολιάζουν στα «ΝΕΑ» πως πίσω από το «παιχνίδι των εκκλησιαστικών θρόνων», το τελευταίο διάστημα, κρύβεται η πολιτική αντιπαράθεση των μεγάλων δυνάμεων. «Η πολιτική είναι διαχείριση των συμβόλων» σημειώνουν χαρακτηριστικά. Εδώ και πολλά χρόνια είναι γνωστό πως το Πατριαρχείο Μόσχας αποτελεί βασικό βραχίονα της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας. Αρκετοί είναι δε αυτοί που βλέπουν με την αφορμή της Πανορθόδοξης Συνόδου να εκφράζεται η αντιπαράθεση Ρωσίας - ΗΠΑ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα λένε είναι η περίπτωση του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας δήλωσε ότι δεν θα προσέλθει στη Σύνοδο αν προηγουμένως δεν λυθεί η διαφορά του με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων για το θέμα του Κατάρ. Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων έχει ιδρύσει Αρχιεπισκοπή στο Κατάρ, περιοχή την οποία το Πατριαρχείο Αντιοχείας θεωρεί δικαιοδοσία του. Πίσω από την κόντρα τους όμως υποβόσκει η αντιπαράθεση Ρωσίας - Αμερικής για τον έλεγχο της περιοχής. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας με έδρα τη Δαμασκό της Συρίας είναι υπό την επιρροή του Πατριαρχείου Μόσχας και της Ρωσίας. Ο ρόλος των Ρώσων στη Συρία, τον τελευταίο χρόνο με τον πόλεμο, είναι κάτι παραπάνω από ενεργός. Συνεπώς, η Μόσχα δεν θα άφηνε αβοήθητο το Πατριαρχείο Αντιοχείας. Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ που παραδοσιακά έχουν καλές σχέσεις με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων επιθυμούν - όπως εκτιμάται - να ελέγξουν καλύτερα την περιοχή του Κατάρ.
Γνώστες της πολιτικής και εκκλησιαστικής διπλωματίας εξηγούν πως η παραπάνω πολιτική διαμάχη βρίσκεται και πίσω από τις αρνήσεις των Εκκλησιών της Βουλγαρίας και της Γεωργίας να συμμετάσχουν στη Σύνοδο. Είναι Εκκλησίες που θεωρούνται «δορυφόροι» του Πατριαρχείου Μόσχας. Επίσης, καθόλου τυχαίο δεν θεωρείται πως άλλες σλαβόφωνες Εκκλησίες, η Τσεχία, η Πολωνία, η Ρουμανία - οι χώρες των οποίων είναι ενταγμένες στο ΝΑΤΟ - δεν διατύπωσαν αντιρρήσεις και θα συμμετάσχουν στη Σύνοδο. Επιπλέον, ρόλο στις «ιερές» κόντρες παίζει και η σταθερή στήριξη που έχει το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τις ΗΠΑ.
Σε ό,τι αφορά το Πατριαρχείο Μόσχας, πέρα από τους γεωπολιτικούς στόχους που εξυπηρετεί η στάση του ως βασική συνιστώσα της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, κύρια επιδίωξή του είναι κι αυτή: από τη στιγμή που δεν μπορεί να έχει θέση διαχειριστή και ηγέτη της Ορθοδοξίας θέλει να έχει συνδιαχείριση μαζί με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

«Ιστορική ευθύνη». 

Αναφερόμενος στις αρνήσεις Εκκλησιών να παραστούν στη Σύνοδο και στη στάση των Ρώσων ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, καθηγητής στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Πανορθόδοξη Σύνοδο, τόνισε: «Η ευχή μας είναι να συμμετάσχουν όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες. Από εκεί και πέρα αν κάποιες Εκκλησίες για θέματα διαδικασίας ή μικροπρέπειας δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν θα έχουν και την ιστορική ευθύνη. Υπάρχει πάντως ο χρόνος οι Εκκλησίες να το σκεφθούν σοβαρά και να μην αφήσουν τον εαυτό τους απ' έξω». Οσο για τη στάση της Μόσχας ο μητροπολίτης Χρυσόστομος λέει πως όσα διατυπώνει δεν εξηγούνται εκκλησιολογικά. Από την πλευρά του, ο μητροπολίτης Πριγκηποννήσων Ιάκωβος που συμμετέχει στη Σύνοδο με την αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου σημειώνει πως όσες Εκκλησίες δεν δώσουν το «παρών» θα εκτεθούν. «Ολοι οι Προκαθήμενοι είχαν συμφωνήσει». Και συνεχίζει: «Αυτοί που τώρα τάσσονται εναντίον της Συνόδου φιλοδοξούσαν εξαρχής να αποτύχει η Σύνοδος και να φανεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο ανεπαρκές. Είχαν αρχίσει τον αρνητισμό τους από παλαιότερα που υπήρχε ο σχεδιασμός να γίνει η Σύνοδος στην Αγία Ειρήνη της Κωνσταντινούπολης».

Ανάγκη για ενότητα. 

Την ανάγκη μέσα από τη Σύνοδο να προκύψει η ενότητα της Ορθοδοξίας τόνισε στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Συγκριτικής Φιλοσοφίας της Θρησκείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μάριος Μπέγζος. «Η Σύνοδος πρέπει να γίνει για να φανεί η ενότητα της Ορθοδοξίας. Ακόμη και όσοι δήλωσαν ότι δεν θα πάνε και όσοι θέλουν αλλά δεν μπορούν για λόγους διαδικασίας, ελπίζουμε πως όσο διαρκεί η Σύνοδος θα δηλώσουν τελικώς ότι θα πάνε».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...