Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Λόγοι του π. Παϊσίου Ολάρου περί ευτυχίας

Λόγοι του π. Παϊσίου Ολάρου περί ευτυχίας
Όσιος Παΐσιος Ολάρου 

Ο άγιος Γέροντας Παΐσιος (Ολάρου) έλεγε σε κάποιο πνευματικό του παιδί:

– Επειδή συμβαίνει σήμερα να έχεις την ονομαστική σου εορτή, σου εύχομαι κι εγώ πολλά χρόνια και όχι πολύ ευτυχισμένα, διότι η κοσμική ευτυχία δεν είναι η αληθινή και αιώνια. Όταν ο άνθρωπος είναι πολύ ευτυχισμένος σ’ αυτόν τον κόσμο, ξεχνά τον Θεό και τον θάνατο… Είδες τι έλεγε ο απόστολος Παύλος ότι έχαιρε με τα παθήματά του και ότι ο Θεός του έδωσε βαριά αρρώστια για να μην υπερηφανεύεται, παρότι τρεις φορές Τον παρεκάλεσε να τον θεραπεύσει. Ανέβηκε μέχρι τρίτου ουρανού. Μπήκε στον παράδεισο. Άκουσε ακατανόητα ρήματα που δεν μπορούσε να τα καταλάβει άνθρωπος. Αλλά για τον εαυτό του δεν καυχιόταν, παρά μόνο για τις ασθένειες και τα βάσανά του (Β’ Κορ. 2:2-10). Ήταν ένας μεγάλος διώκτης του Χριστού. Μετεστράφη και έγινε φλογερός ζηλωτής του θείου κηρύγματος των Αποστόλων· ο πιο εκλεκτός μεταξύ των εκλεκτών. Κι όμως έλεγε: «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι Απόστολος» και ότι «είμαι ο μικρότερος των Αποστόλων»… Από διώκτης έγινε ένα ανεκτίμητο δοχείο της θείας Χάριτος. Διότι έτσι εργάζεται ο Θεός. Μπορεί έναν αμαρτωλό άνθρωπο να τον κάνει δια της μετανοίας και των δακρύων πιστό δούλο Του και κήρυκά Του και ευεργέτη των άλλων.

Ο Θεός μάς δίνει περιθώρια χρόνου. π. Συμεών Κραγιόπουλος (†)

Ο Θεός μάς δίνει περιθώρια χρόνου
π. Συμεών Κραγιόπουλος (†) 

Ποιος θα μπορούσε σ’ αυτόν τον κόσμο να είναι χειρότερα από τον φτωχό Λάζαρο της ευαγγελικής περικοπής (Λουκ. 16:19-31); Πάντως, όσο άσχημα κι αν είναι κανείς, κάποια στιγμή θα τελειώσει η ζωή. Από την άλλη πλευρά, όσο κι αν απολαμβάνει ο πλούσιος, ο οποίος δεν συναισθάνεται την προσωρινότητα της ζωής, τελικά θα έρθει και γι’ αυτόν το τέλος της ζωής του. Η ζωή εδώ είναι προσωρινή. Δεν χρειάζεται να μας το διδάξει ή να μας το τονίσει κανείς. Όλοι γνωρίζουμε ότι δεν έμεινε κανείς εδώ. Το θέμα είναι αν πιστεύουμε.

Άνθρωποι που έχουν κοινό νου, και θα μπορούσαν πολύ απλά να δουν την αλήθεια, δεν τη βλέπουν. Τι να πούμε! Όσο μυαλό, όσα άλλα δεδομένα κι αν έχεις, αν δεν θέλεις να δεις την αλήθεια, δεν θα καταλάβεις τίποτε από το νόημα της ζωής και τον αληθινό σκοπό της παρούσης ζωής. Θα ματαιοπονείς. Και είναι κρίμα!

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

Στὶς θλίψεις νὰ ἐμπιστευόμαστε στὴ σοφία καὶ στὴ δύναμη τοῦ Θεοῦ. Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος

Οὔτε οἱ δαίμονες, οὔτε τὰ θηρία ποὺ βλάπτουν τοὺς ἀνθρώπους, οὔτε οἱ κακοὶ ἄνθρωποι μποροῦν νὰ ἐκπληρώσουν τὸ θέλημά τους, ὥστε νὰ ἀφανίσουν καὶ νὰ καταστρέψουν τοὺς ἄλλους, ἂν δὲν τὸ ἐπιτρέψει ὁ Θεός, ποὺ κυβερνᾶ τὸν κόσμο, καὶ ἂν δεν ορίσει μέχρι πιὸ σημεῖο μποροῦν νὰ βλάψουν. Γιατί ὁ Θεὸς δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐνεργοῦν μὲ ἀπεριόριστη ἐλευθερία· γιατί ἂν γινόταν αὐτό, δὲ θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιβιώσει κανένα ζωντανὸ πλάσμα. Ὁ Κύριος δὲν ἀφήνει τὰ κτίσματά του νὰ τὰ πλησιάσει ἡ δύναμη τῶν δαιμόνων καὶ τῶν κακῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ τὰ βλάψουν κατὰ τὸ θέλημά τους. Γιὰ τοῦτο, νὰ λὲς πάντα στὴν ψυχή σου: Ἔχω φύλακα τὸ Θεό ποὺ μὲ φυλάει, καὶ κανένα φθοροποιὸ κτίσμα δὲν μπορεῖ νὰ παρουσιασθεῖ μπροστά μου, παρὰ μόνο ἂν ἔχει τὴν ἄδεια τοῦ Θεοῦ. Πίστεψε, ἀκόμη, πὼς δὲν τολμοῦν οὔτε νὰ φανοῦν στὰ μάτια σου, οὔτε νὰ σὲ κάνουν νὰ ἀκούσεις μὲ τ’ αὐτιά σου τὶς ἀπειλές τους. Γιατί, ἂν εἶχαν ἄδεια ἀπὸ τὸ Θεὸ νὰ ἐνεργοῦν ἀπεριόριστα τὸ κακό, δὲ θὰ χρειάζονταν τὰ λόγια τους γιὰ νὰ σὲ φοβίσουν, ἀλλὰ θὰ ἐκπλήρωναν κατ’ εὐθείαν τὸ ἔργο τους σύμφωνα μὲ τὸ θέλημά τους.

Καὶ πάλι νὰ λὲς στὸν ἑαυτό σου: ἐὰν εἶναι θέλημα τοῦ Κυρίου μου νὰ ἐξουσιάσουν τὸ πλάσμα του οἱ πονηροὶ δαίμονες καὶ ἄνθρωποι, κι αὐτὸ τὸ δέχομαι μὲ χαρά, σὰν τὸν ἄνθρωπο ποὺ δὲ θέλει νὰ καταργήσει τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου του. Καὶ ἔτσι στοὺς πειρασμούς σου θὰ γεμίσεις ἀπὸ χαρά, γνωρίζοντας μὲ βεβαιότητα, ὅτι σὲ κυβερνᾶ καὶ σὲ κατευθύνει μέσα στοὺς πειρασμοὺς τὸ νεῦμα τοῦ Κυρίου. Λοιπόν, στήριξε τὴν καρδιά σου ἔχοντας ἐμπιστοσύνη στὸν Κύριο, καὶ μὴ φοβηθεῖς οὔτε ἀπὸ φόβο νυχτερινό, οὔτε ἀπὸ βέλος ποὺ ἐκτοξεύεται τὴν ἡμέρα· γιατί λέει ἡ Γραφὴ, πὼς ἡ πίστη τοῦ δικαίου στὸ Θεὸ ἐξημερώνει τὰ ἄγρια θηρία καὶ τὰ κάνει σὰν τὰ πρόβατα. (12).

Για τους κακούς λογισμούς και τις σωματικές αρρώστιες. Άγιος Διάδοχος

Για τους κακούς λογισμούς και τις σωματικές αρρώστιες
Άγιος Διάδοχος 

Όταν νιώθουμε μεγάλη απέχθεια για τις σωματικές αρρώστιες που μας συμβαίνουν, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η ψυχή μας είναι ακόμη υποδουλωμένη στις επιθυμίες του σώματος. Γι’ αυτόν τον λόγο ποθεί την υλική καλοπέραση και δεν θέλει να αποχωριστεί τα καλά της ζωής, αλλά και θεωρεί μεγάλη στενοχώρια το ότι δεν μπορεί, εξαιτίας των ασθενειών, να απολαμβάνει τα ωραία της ζωής. Αντίθετα, αν δέχεται ευχαρίστως τις ταλαιπωρίες της αρρώστιας, είναι φανερό ότι δεν βρίσκεται μακριά από τα όρια της απάθειας. Γι’ αυτό τότε και τον θάνατο τον περιμένει με χαρά, γιατί τον θεωρεί αιτία της αληθινής ζωής.

Όπως το βουλοκέρι, αν δεν μαλαχθεί ή και ζεσταθεί για πολλή ώρα, δεν μπορεί να δεχτεί το αποτύπωμα της σφραγίδας που του βάζουμε, έτσι και ο άνθρωπος: αν δεν δοκιμαστεί με πόνους και ασθένειες, δεν μπορεί να δεχτεί τη σφραγίδα της αρετής του Θεού. Γι’ αυτό και ο Κύριος είπε στον θαυμαστό απόστολο Παύλο: «Σου αρκεί η χάρη μου· γιατί η δύναμή μου φανερώνεται στην πληρότητά της μέσα στην ασθένεια», αλλά και ο ίδιος ο Παύλος είπε με καύχηση: «Με πολλή ευχαρίστηση λοιπόν θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, για να κατοικήσει σ’ εμένα η δύναμη του Χριστού». (Β’ Κορ. 12:9)

Ἡ νέα ἱερωσύνη τῆς ἐμμένειας: Κριτικὴ εἰς τάς θέσεις τοῦ π. Φιλοθέου Φάρου

Τοῦ κ. Ν. Ρωμανοῦ, ἐκπαιδευτικοῦ-θεολόγου

   Στὸ παρὸν κείμενο θὰ σχολιάσουμε ὁρισμένες ἀπὸ τὶς ἀπαντήσεις ποὺ ἔδωσε ὁ π. Φιλόθεος Φάρος στὴν ἐκπομπὴ «Στούντιο 4» τῆς ΕΡΤ1, πρὶν ἀπὸ περίπου ἕνα χρόνο. Γνωρίζουμε ἀσφαλῶς ὅτι ὁ π. Φιλόθεος βρίσκεται πλέον σὲ πολὺ προχωρημένη ἡλικία καὶ γι’ αὐτὸ ὀφείλουμε ἐξαρχῆς νὰ διευκρινίσουμε ὅτι ἡ κριτική μας δὲν στρέφεται ἐναντίον τοῦ προσώπου του. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ κρίνουμε τὶς προθέσεις του οὔτε νὰ προβοῦμε σὲ προσωπικοὺς χαρακτηρισμούς. Μᾶς ἐνδιαφέρουν οἱ ἰδέες ποὺ δημοσίως ἐκφράζει καί, κυρίως, ἡ θεολογικὴ ἀντίληψη ποὺ φαίνεται νὰ βρίσκεται πίσω ἀπὸ αὐτές. Καὶ τοῦτο διότι ὁ π. Φιλόθεος Φάρος δὲν εἶναι ἕνας ἄγνωστος ἄνθρωπος ποὺ ἐξέφρασε ἁπλῶς κάποιες προσωπικὲς σκέψεις. Εἶναι ἱερέας, συγγραφέας μὲ πολυετῆ παρουσία στὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο καὶ τὰ βιβλία του, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν, μεταξὺ ἄλλων, ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Ἁρμός, ἔχουν διαβαστεῖ ἀπὸ εὐρὺ κοινό. Ἑπομένως, οἱ δημόσιες τοποθετήσεις του ἔχουν ἀναπόφευκτα ποιμαντικὴ καὶ θεολογικὴ βαρύτητα.

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΕΛΙΜΙΡΟΒΙΤΣ: ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΡΠΟΥΣ ΤΗΣ ΝΗΣΤΕΙΑΣ!

Επιστολή στον έμπορο Κ. Κ. της Πάλανκα.

Αναρωτιέστε γιατί τόσος κόσμος δεν κρατά τη νηστεία! Επειδή δεν γνωρίζει τους καρπούς της νηστείας. Τα ιδρύματα υγείας στη χώρα μας θα έπρεπε να συνιστούν τη νηστεία κατά τον ίδιο τρόπο που κάνει και η Ορθόδοξη Εκκλησία. Διότι οι καρποί της νηστείας είναι μεγάλοι και θαυμαστοί, όχι μόνο από άποψη πνευματική αλλά και σωματική. Για απόδειξη θα μπορούσα να σας αναφέρω αμέτρητα παραδείγματα, όμως εγώ θα κρατηθώ σ’ ένα, το πιο πρόσφατο. Τούτο είναι το παράδειγμα μιας χήρας γυναίκας από το Μπέτσεγι:

«Άρχισα να νηστεύω πέρσι για την Πεντηκοστή», μου αφηγήθηκε εκείνη η χήρα. «Έτσι, μου ήρθε ότι πρέπει να νηστεύω, εφόσον πηγαίνω στην Εκκλησία και προσεύχομαι στον Θεό. Όσο ζούσε ο άνδρας μου δεν ξέραμε για την νηστεία. Και αρρωσταίναμε συχνά και οι δυο μας. Μόλις ο ένας σηκωνόταν από το κρεβάτι, ο άλλος έπεφτε. Κι έτσι πέρασε για μας σχεδόν όλος ο καιρός. Εγώ ήμουν συνέχεια θυμωμένη. Η ελάχιστη προσβολή απ’ οποιονδήποτε μ’ έφερνε στα όριά μου. Είχα φόβο απ΄ όλα στον κόσμο, ακόμα και από τις σκέψεις μου και τις προαισθήσεις. Από τότε που άρχισα να νηστεύω – ένα χρόνο τώρα – είμαι ήρεμη και ήσυχη, χαρούμενη πνευματικά και ελαφριά στο σώμα. Κανείς και τίποτα δεν μπορούν να με αγριέψουν. Και στην ψυχή μου ηχούν εκκλησιαστικά άσματα και προσευχές. Τα όνειρά μου είναι όμορφα και απαλά. Τίποτα στον κόσμο δεν έχω. Ζω σε μια ευκατάστατη φίλη. Αλλά αισθάνομαι σαν να είναι ολόκληρος ο κόσμος δικός μου. Είμαι εντελώς υγιής, αν και είμαι γριά. Τίποτα δεν φοβάμαι˙ ούτε τον θάνατο. Το μόνο που αχόρταγα θέλω είναι η ησυχία, η νηστεία και η προσευχή και σ’ αυτό βρίσκω απόλυτη ευτυχία».

Το Ευαγγέλιο για τον ελεήμονα Σαμαρείτη-Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Το Ευαγγέλιο για τον ελεήμονα Σαμαρείτη-Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Λουκ. 10:25–37.


Ο Κύριος Ιησούς Χριστός ήρθε για να αλλάξει τα μέτρα και τις κρίσεις των ανθρώπων.
Οι άνθρωποι μετρούσαν τη φύση με την ίδια τη φύση. Και το μέτρο ήταν λανθασμένο.
Οι άνθρωποι μετρούσαν την ψυχή με το σώμα. Και το μέγεθος της ψυχής περιορίστηκε σε χιλιοστά.
Οι άνθρωποι μετρούσαν τον Θεό με τον άνθρωπο. Και ο Θεός φαινόταν εξαρτημένος από τον άνθρωπο.
Οι άνθρωποι μετρούσαν την αρετή με την ταχύτητα της επιτυχίας. Και η αρετή έγινε και φτηνή και τυραννική. 

Οι άνθρωποι καυχιούνταν για την πρόοδό τους, συγκρίνοντας τον εαυτό τους με τα ζώα, που βηματίζουν πάντοτε στον ίδιο δρόμο και στο ίδιο σημείο. Ο ουρανός περιφρόνησε αυτή την καύχηση, ενώ τα ζώα δεν την πρόσεξαν καν. 

Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, η θεολογία του και η σημασία αυτής (π. Αθανάσιος Μυτιληναίος)

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου στη Β΄Κυριακή των Νηστειών (Στόμιο Λαρίσης, 22-3-1981)

Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, δευτέρα Κυριακή των Νηστειών, εορτάζει τη μνήμη του μεγάλου πατρός και θεολόγου του 14ου αιώνος, του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης.
Εάν η Κυριακή της Ορθοδοξίας, που εορτάσαμε την περασμένην Κυριακήν, είναι η εορτή κατά την οποίαν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, στην 7η Οικουμενική Σύνοδο έδειξαν ότι ο Υιός του Θεού αληθινά έγινε άνθρωπος, για να θεωθεί ο άνθρωπος, αυτό με τη σημερινή Κυριακή και την προβολή του μεγάλου προσώπου και αγίου, του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, που δεν είναι βεβαίως σήμερα η κανονική του μνήμη, αλλά η προβολή του, ως θεολόγου και μαχητού υπέρ της Ορθοδοξίας, με τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά έγινε αυτό πολύ σαφές. Διότι ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ηγωνίσθη ως μοναχός και ως επίσκοπος, ακριβώς να δείξει ότι είναι δυνατόν αυτό να γίνει. Ποιο; Αυτό που η 7η Οικουμενική Σύνοδος ήδη είχε θεμελιώσει: ότι ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο ἵνα ἡ σάρξ γένηται λόγος. Αυτό που όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, σε μια ολοσύμφωνη γραμμή ετήρησαν μέσα στη διαδρομή της Εκκλησίας: ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να γίνει ο άνθρωπος Θεός. Και δύο μεγάλες Οικουμενικές Σύνοδοι, που έγιναν στην Κωνσταντινούπολη το 1341 και το 1351, κατοχύρωσαν αυτήν την μεγάλη αλήθεια. Είναι οι τελευταίες μεγάλες Σύνοδοι που έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, που έγιναν στην Ανατολή, 100 χρόνια πριν πέσει η Κωνσταντινούπολις και η Ανατολή πια βρίσκεται κάτω από την κυριαρχία αλλοθρήσκων. Αλλά όμως, θείω Πνεύματι, έγιναν αυτές οι δύο Σύνοδοι και ενεφανίσθη αυτός ο Άγιος μεγάλος πατήρ, ο οποίος και προκάλεσε τας Συνόδους, σημειώσατέ το αυτό, εξ αφορμής της Δύσεως, η οποία υπεστήριζε τα εναντία, στο πρόσωπο του Βαρλαάμ, ότι δεν είναι δυνατόν ο άνθρωπος να φθάσει στη θέωση, και θα δούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό, ο άγιος αυτός πατήρ που τόσο ηγωνίσθη, με τας Συνόδους αυτάς έθεσαν το θεμέλιον της Ανατολής, της Ορθοδόξου Ανατολικής Θεολογίας, ώστε όταν θα ήρχοντο τα μεγάλα κύματα της Δύσεως να την καταποντίσουν, αυτή να είναι θεμελιωμένη.

Ἰδοὺ ἡ βασικὴ διαφορὰ οἰκουμενικότητος τῆς Ἐκκλησίας καὶ οἰκουμενισμοῦ

Ὁ Ὁμ. Καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς ΑΠΘ, κ. Γ. Μαντζαρίδης ὁρίζει ὡς ἑξῆς τὴν χαώδη διαφορὰ Οἰκουμενικότητας τῆς Ἐκκλησίας καὶ Οἰκουμενισμοῦ: «Ἡ Ἐκκλησία εἶναι “κοινωνία τῆς θεώσεως”. Καὶ ὅταν παύει νὰ λειτουργεῖ ὡς κοινωνία τῆς θεώσεως, δηλαδὴ ὡς κοινωνία ποὺ συγκροτεῖται μὲ τὴν μετοχὴ τῶν ἀνθρώπων στὴν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, παύει καὶ νὰ λειτουργεῖ καὶ ὡς Ἐκκλησία. Ὁ δυτικὸς Χριστιανισμὸς ἀρνεῖται τὴν ὕπαρξη ἄκτιστης ἐνέργειας ἤ ἀκτίστων ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι ὅμως ἀρνεῖται καὶ τὴν ἴδια τὴν ὀντολογία τῆς Ἐκκλησίας καὶ βλέπει τὴν ἑνότητά της σὲ κοσμικὸ ἐπίπεδο. Στὸν Ρωμαιοκαθολικισμὸ ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας προβλήθηκε ὡς θεσμικὴ ἑνότητα στὸ ἐπίπεδο τῆς διοικητικῆς ὀργανώσεως. Λησμονήθηκε ἡ διαχρονικὴ συμφωνία μὲ τὴν παράδοση καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καὶ καθιερώθηκε ἡ συγχρονικὴ συμφωνία μὲ τὸν Πάπα. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ συμφωνία μὲ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας παραμένει ἄνευ νοήματος, ἂν δὲν ἀποτελεῖ καὶ συμφωνία μὲ τὸν Πάπα. Ὅταν ὅμως ὁ Πάπας βεβαιώνει μὲ προσωπική του ἀπόφανση τὴν δογματικὴ ἀλήθεια, τότε ὑποκαθιστᾶ τὴν λειτουργία τῆς ἄκτιστης ἐνέργειας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ συγκροτεῖ τὸν θεσμὸ τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ σύγχρονος οἰκουμενισμὸς ἐπιδιώκει πρωτίστως τὴν ἐξωτερικὴ ἑνοποίηση τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου καὶ ὄχι τὴν διατήρηση τῆς ὀντολογικῆς ἑνότητας καὶ ταυτότητάς του. Ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸ σῶμα τῶν Χριστιανῶν καὶ ὄχι γιὰ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτὸ καὶ ὅσα ἀφοροῦν τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, δηλαδὴ τὸν ἴδιο τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία τὰ τοποθετεῖ σὲ δεύτερη θέση. Ἐδῶ βρίσκεται καὶ ἡ βασικὴ διαφορὰ τοῦ σύγχρονου οἰκουμενισμοῦ ἀπὸ τὴν οἰκουμενικότητα τῆς ἀδιαίρετης Ἐκκλησίας» (Πηγή: romfea.gr)! Συμφωνοῦμε, μεταξύ τῆς καθολικότητας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ δαιμονικοῦ Οἰκουμενισμοῦ «χάσμα μέγα ἐστήρικται»!

Η ΑΓΑΠΗ ΣΕ ΠΛΟΥΤΙΖΕΙ (Κυριακή Η΄Λουκά)

π. Δημητρίου Μπόκου 

Η παραβολή του καλού Σαμαρείτου δεν είναι απλώς μια όμορφη διδακτική ιστορία του Χριστού, αλλά μια παραβολή-ορόσημο. Πέρα από τους βαθείς συμβολισμούς της, αποτελεί την ωραιότερη έκφραση της θεϊκής αγάπης για τον άνθρωπο. Στο πρόσωπο του Σαμαρείτη ο Χριστός κατέρχεται αυτοπροσώπως από το μεγαλείο του, έρχεται με έκδηλο ενδιαφέρον κοντά στον ημιθανή άνθρωπο και φροντίζει για τη θεραπεία του με ιδιαίτερη επιμέλεια (Κυριακή Η΄Λουκά).

Όλα αυτά από καθαρή αγάπη. Εξ αρχής φέρνει τον κόσμο σε ύπαρξη από αγάπη και μόνο, για να δοθεί ευκαιρία και σε άλλα όντα να ζήσουν μέσα στην ανέκφραστη χαρά της δικής του ζωής. Ακολουθεί τον άνθρωπο σε όλη την πορεία της πτώσης του, βοηθώντας τον και δημιουργώντας τις συνθήκες για σωτηρία και αποκατάστασή του. 

ΑΓΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ: Ο ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΗΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ: Ο ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΗΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ


ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού


       Στην ευλογημένη χωρία των δώδεκα μαθητών του Χριστού ανήκε και ο απόστολος Φίλιππος, ένας από του πλέον αφοσιωμένους και ενθουσιώδεις μαθητές Του. 

     Οι μαρτυρίες για το πρόσωπό του και το έργο του είναι λίγες και αναφέρονται στην Καινή Διαθήκη. Τις πληροφορίες λαμβάνουμε από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και από τα συμπεράσματα από στιγμιότυπα της ζωής του κοντά στο Χριστό. Ο Φίλιππος συγκαταλέγεται και από τους τέσσερις ευαγγελιστές, ως πέμπτος μαθητής κατά σειρά, στον κύκλο του Ιησού. Οι συνοπτικοί ευαγγελιστές, πλην της αναφοράς αυτής, δε αναφέρουν τίποτε άλλο γι’ αυτόν. Πιο αναλυτικός είναι ο ευαγγελιστής Ιωάννης. 

       Πατρίδα του ήταν η Βησθαϊδά της Γαλιλαίας, από όπου καταγόταν ο Ανδρέας και ο Πέτρος, ίσως και ο Βαρθολομαίος (Ιωάν.1,44). Μια περιοχή, όπου κυριαρχούσε το ελληνικό στοιχείο, οι κάτοικοι μιλούσαν ελληνικά, βίωναν τον ελληνικό πολιτισμό, λάμβαναν ελληνικά ονόματα και θεωρούνταν οι πλέον μορφωμένοι κάτοικοι της Παλαιστίνης. Ανάμεσά τους υπήρχαν και πολλοί ελληνικής καταγωγής προσήλυτοι, δηλαδή είχαν ασπασθεί την ιουδαϊκή θρησκεία. Υπήρχαν και εκείνοι οι οποίοι, ενώ παρέμειναν εθνικοί στο θρήσκευμα, σέβονταν τον Θεό του Ιουδαϊσμού, πρόκειται για τους «σεβομένους τον Θεόν» και είχαν αγαθές σχέσεις με τους Ιουδαίους. Αντίθετα οι Ιουδαίοι έδειχναν την απέχθειά τους, για τον εξελληνισμό των Ιουδαίων της περιοχής, αποκαλώντας περιπαικτικά ως «Γαλιλαία των Εθνών». Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο Χριστός άρχισε το έργο του στην Γαλιλαία και αφιέρωσε τον περισσότερο χρόνο εκεί, διότι οι Γαλιλαίοι, με την ελληνική παιδεία και τον ελληνικό κοσμοπολιτισμό, ήταν πιο δεκτικοί στο κήρυγμά Του, με τις παγκόσμιες διαστάσεις του.   

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΥΔΡΑΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΥΔΡΑΙΟΣ


ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 


      Ένας από τους εξισλαμισμένους χριστιανούς αγίους Νεομάρτυρες είναι και ο άγιος Νεομάρτυρας Κωνσταντίνος ο Υδραίος, ο οποίος πλήρωσε με το μαρτυρικό του θάνατο την απόφασή του να εγκαταλείψει το Ισλάμ και να επιστρέψει στην Εκκλησία. 

    Γεννήθηκε στην Ύδρα το 1770, από ευσεβείς γονείς, τον Μιχαήλ και την Μαρίνα Δημαρά. Όταν έγινε δεκαοχτώ χρονών αποφάσισε να φύγει από το άγονο νησί και να πάει στη Ρόδο για καλλίτερη ζωή, παρ’ όλες τις αντιρρήσεις της μητέρας του. Εκεί συνάντησε κάποιους πατριώτες του και άλλαξε διάφορες εργασίες. Κατέληξε στη δούλεψη ενός παντοπώλη, όπου είχε την ευκαιρία να γνωρίσει πολλούς Τούρκους και Εβραίους και έκανε μαζί τους παρέα. Μάλιστα ένας τούρκος, ονόματι Χασάν Κιρζά, του πρότεινε να παντρευτεί την αδελφή του Μενιρέμ. Ύστερα από αυτό ο παντοπώλης τον απέλυσε και ο Κωνσταντίνος έμεινε άνεργος. Ένας φίλος του Τούρκος μεσολάβησε να γνωρισθεί με τον Τούρκο διοικητή της νήσου Χασάν Καπιτάν, να τον πάρει στην υπηρεσία του στο αρχοντικό του. Ο εργοδότης του εκτίμησε τα χαρίσματά του και τον έκαμε ιπποκόμο του. 

     Έμεινε κοντά του τρία χρόνια, όπου έζησε στην τρυφή, με τιμές και απολαύσεις. Σε ένα τρικούβερτο γλέντι, κατά τη διάρκεια ενός Ραμαζανιού, μέθυσε και τότε βρήκαν την ευκαιρία οι τούρκοι να τον ντύσουν μουσουλμάνο και να του κάμουν περιτομή, δίνοντάς του το μουσουλμανικό όνομα Χασάν. Το γεγονός μαθεύτηκε σε όλη τη Ρόδο και έφτασε μέχρι την Ύδρα, γεμίζοντας με πίκρα τους γονείς του. Ο πατέρας του δεν άντεξε και πέθανε σε λίγο καιρό και έμεινε η μητέρα του μόνη να θρηνεί μέρα και νύχτα το χαμένο παιδί της! Κάποια χρήματα που της έστειλε δεν τα δέχτηκε και του τα επέστρεψε. 

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026

Περί Αποκάλυψης και Αντιχρίστου ολίγα

Περί Αποκάλυψης και Αντιχρίστου ολίγα

Θυμήθηκα τα φοιτητικά μου χρόνια. Στο αμφιθέατρο διδάσκων ο μακαριστός πλέον καθηγητής της Θεολογικής Ιωάννης Γαλάνης. Μιλάμε για δεκαετία του 90 και το μάθημα ερμηνεία της Β΄ προς Θεσσαλονικείς του απ. Παύλου. Ο συμπαθής καθηγητής μιλούσε ασαφώς για το πρόσωπο του Αντιχρίστου. Προσπαθούσε να πει στο περίπου πως πρόκειται μάλλον για μια αντίχριστη κατάσταση παρά για συγκεκριμένο πρόσωπο. Προτεσταντικές δηλαδή βιβλικές ερμηνείες κατά βάση.

Πήρα τον λόγο. Διαφώνησα με κάπως διακριτικό τρόπο – σεβόμενος το πρόσωπο του καθηγητού – αναφέροντας τις συγκεκριμένες ερμηνείες Πατέρων περί του προσώπου του Αντιχρίστου των εσχάτων και ειδικότερα την ξεκάθαρη θέση του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού. Θυμάμαι αμυδρά πως η συζήτηση συνεχίστηκε στο διάλειμμα και πως ξανασυνάντησα τον μακαρίτη μια φορά τυχαία σε ναό της Θεσσαλονίκης και με χαιρέτησε εγκάρδια, δείχνοντάς μου πως με αναγνώρισε. Έκτοτε χαθήκαμε διαπαντός και έμαθα για το τέλος του επίγειου βίου του από το διαδίκτυο. Αιωνία αυτού η μνήμη…

Εξάπαντος θα είναι και διοικητικό σύστημα. Αλλά θα είναι συγκεκριμένη ανθρώπινη υπόσταση ο κυβερνών και δι’ αυτού ο διάβολος, και αυτός υπόσταση διαμονική, πρώην αγγελική. Η Αποκάλυψη σαφέστατα ποιητικότατο βιβλίο. Αλλά κυρίως και προπαντός προφητικό. Προεξαγγελτικό των μελλόντων να συμβώσι. Τώρα μάθαμε πως στον Βόλο σύγχρονοι ποιμένες προσπάθησαν να το παρουσιάσουν μονάχα ποιητικό και να καθησυχάσουν τον λαό για ταυτότητες, χαράγματα και προσωπικούς αριθμούς. Δεν ρωτάνε καλύτερα τον όσιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη που είδε και αυτός στην Πάτμο τα γεγονότα της Αποκάλυψης; Προφητικά οράματα είδε ή ποιητικά;

Κυριακή Η΄ Λουκά: Ομιλία εις την παραβολήν του εμπεσόντος εις τους ληστάς (Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος)

Ἀκούσαμε, ἀδελφοί μου, στό Εὐαγγέλιο τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστὸ νὰ μᾶς λέη: «Κατέβαινε κάποιος ἀπό τὴν Ἱερουσαλήμ στήν Ἱεριχὼ κι ἔπεσε στά χέρια ληστῶν. Τοῦ πῆραν τὰ ροῦχα,τὸν ἐχτυπη­σαν καὶ τὸν πα­ράτησαν μισοπεθα­μένο. Ἕνας ἱερεὺς κι ἔνας Λευΐτης περνώντας ἀπὸ κεῖ τὸν εἶδαν ἀλλὰ συνέχισαν τὸ δρόμο τους. Ἕνας Σαμαρείτης ὅμως ποὺ ἦθρε στὸ μέρος αὐτὸ τὸν εἶδε καὶ τὸν λυπήθηκε. Ἀνακάτεψε λοιπὸν κρασὶ καὶ λάδι κι ἔβαλε στὶς πληγὲς, τὶς ἔδεσε κι’ ἀφοῦ τὸν ἔβαλε πάνω στὸ ζῶο του, τὸν ἔφερε στὸ πανδοχεῖο. Ἔδωσε στὸν πανδοχέα δυὸ δηνάρια καὶ τοῦ εἶπε. Περιποιήσου τὸν ἄνθρω­πο κι ἄν ξοδέψης περισ­σότερα, στὴν ἐπιστροφή θὰ σοῦ τὰ δώ­σω ἐγώ». Ἄς δοῦμε λοι­πὸν τὸ νόημα τῆς παραβολῆς καὶ μὲ γνωστικὴ ψυχὴ κατανοῶντας το, ἄς γνωρίσωμε τὰ μυστήρια τοῦ Θεοῦ.

Ἄνθρωπος εἶναι ὁ Ἀδάμ, Ἱερουσαλήμ ἡ πολιτεία τῶν οὐρανῶν καὶ ἡ σύνεση, Ἰεριχῶ ὁ κόσμος. Ὅσο λοιπόν ὁ Ἀδάμ, πρὶν ἀπὸ τὴν παρακοή, εἶχε φρόνημα τῶν οὐρανῶν καὶ ἀγγελικὴ ζωή, εἶχε ἀνεμπόδιστη εἴσοδο στὴν ἐπουράνια πόλη Ἱερουασαλήμ. Κατοικῶντας, ζῶντας μέσα στὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ τίποτα δὲν τὸν νικοῦσε οὔτε τὸν τραυμάτιζε. Ὅταν ὅμως παράκουσε στὸ Θεὸ καὶ δὲν φύλαξε τὶς ἐντολὲς του, ἀλλὰ παρασύρθηκε ἀπὸ τό φίδι, τότε κατέβηκε στὴν Ἱερι­χὼ δηλαδή στὴ γῆ, κι’ ἀσχολή­θηκε μὲ τὰ ἔργα τῆς γῆς. Γιατὶ Ἱερουσαλήμ σημαίνει ἀνάβαση, ἐνῶ Ἱεριχὼ κατακλυσμός. Κα­τέ­βηκε λοιπόν ἀπό τὴν Ἰερου­σαλήμ στὴν Ἱεριχὼ, ἀπό τὴ ζωὴ δηλαδὴ τῶν οὐρανῶν στὴ ζωὴ ὅπου ἐπικρατεῖ ἡ ἀπάτη τοῦ διαβόλου.

Κάθε πότε νὰ κοινωνοῦμε; Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος

Ὑπάρχει κι ἕνα ἄλλο θέμα: Πολλοὶ κοινωνοῦν μία φορὰ τὸ χρόνο, ἄλλοι δυὸ φορές, ἄλλοι περισσότερες. Ποιοὺς ἀπ᾿ αὐτοὺς θὰ ἐπιδοκιμάσουμε; Ὅσους μιὰ φορά, ὅσους πολλὲς ἢ ὅσους λίγες φορὲς μεταλαβαίνουν; Οὔτε τοὺς μία οὔτε τὶς πολλὲς οὔτε τοὺς λίγες, μὰ ἐκείνους ποὺ πλησιάζουν στὸ ἅγιο Ποτήριο μὲ καρδιὰ ἁγνή, μὲ βίο ἀνεπίληπτο. Αὐτοὶ ἂς κοινωνοῦν πάντα. Οἱ ἄλλοι, οἱ ἀμετανόητοι ἁμαρτωλοί, ἂς μένουν μακριὰ ἀπὸ τὰ ἄχραντα Μυστήρια, γιατί ἀλλιῶς κρῖμα καὶ καταδίκη, ἑτοιμάζουν γιὰ τὸν ἑαυτό τους. Ὁ ἅγιος ἀπόστολος λέει: «Ὅποιος τρώει τὸν ἄρτο καὶ πίνει τὸ ποτήριο τοῦ Κυρίου μὲ τρόπο ἀνάξιο, γίνεται ἔνοχος ἁμαρτήματος ἀπέναντι στὸ σῶμα καὶ στὸ αἷμα τοῦ Κυρίου, προκαλώντας τὴν καταδίκη του» (Α´ Κορ. 11:27, 29). Θὰ τιμωρηθεῖ, δηλαδή, τόσο αὐστηρά, ὅσο καὶ οἱ σταυρωτὲς τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ κι ἐκεῖνοι ἔγιναν ἔνοχοι ἁμαρτήματος ἀπέναντι στὸ σῶμα Του.

«Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές Σχολές άδικους».(π. Γεώργιος Μεταλληνός)

«Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές Σχολές άδικους».~π. Γεώργιος Μεταλληνός +~

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

«Η Αποκάλυψη είναι ποιητικό βιβλίο που απευθύνεται στα συναισθήματα και στις επιθυμίες και δεν πρέπει να ερμηνεύεται κατά λέξη». Ο Ιωάννης, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, συνέθεσε δημιουργικά στοιχεία της εποχής του, χωρίς να διατυπώσει προφητεία, μολονότι το βιβλίο είναι Θεόπνευστο και μαρτυρεί την πίστη στον Χριστό, το Εσφαγμένο Αρνί.

Αυτά, ακριβώς ειπώθηκαν σε σύναξη ιερέων της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος στον Βόλο, μιας Μητροπόλεως γνωστής για τις προοδευτικές θεολογικές και εκκλησιαστικές της τοποθετήσεις.

Σε λίγο θα μας πουν ότι ο Ιωάννης ο Θεολόγος ήταν απλώς ένας ποιητής με ζωηρή φαντασία και η Αποκάλυψη ένα λογοτεχνικό δημιούργημα της εποχής του! Γιατί, αν αφαιρέσουμε από το βιβλίο τον προφητικό και αποκαλυπτικό του χαρακτήρα, τότε ίσως θα έπρεπε να πάψει να ονομάζεται «Αποκάλυψη του Ιωάννη» και να μετονομαστεί σε «Ποιητικές σκέψεις και προσωπικοί στοχασμοί του Ιωάννη»!

Αγιορείτικο μπραντς στο ξενοδοχείο Hyatt Regency Θεσσαλονίκη!

«Να παρ’ η ευχή. Βγήκαμε στην έρημο για τα άκτιστα φώτα και όλο τα κτιστά κυνηγάμε.» [Άγιος Παΐσιος]

Σέ καιρούς δαιμονοκρατίας, τέσσερα βασικὰ Μαθήματα Πολιτικῆς Ἀγωγῆς ἀπὸ δικούς μας Δασκάλους

Σέ καιρούς δαιμονοκρατίας, τέσσερα βασικὰ Μαθήματα Πολιτικῆς Ἀγωγῆς ἀπὸ δικούς μας Δασκάλους 

 

Γράφει ὁ Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός 

 

 

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ: Ὁ Νικόλαος Μαυροκορδάτος (1), στὸ βιβλίο του «Πολιτικὸν θέατρον», γράφει: «Οἱ πολῖτες μιμοῦνται τοὺς ἄρχοντές τους. Γι' αὐτὸ καὶ ἐκεῖνοι πρέπει νὰ προσέχουν πάρα πολύ, ὥστε νὰ μὴ τοὺς φθείρουν μὲ τὸ κακό τους παράδειγμα». 

 

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Ὁ γνωστὸς πατὴρ τῆς Ἐκκλησίας Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης (2) δίδασκε σχετικῶς καὶ τὰ ἑξῆς: «Τὸ μέγεθος τοῦ ἁμαρτήματος εἶναι ἀνάλογο πρὸς τὸν βαθμὸ τοῦ ἀξιώματος ποὺ ἔχει ὁ ἁμαρτάνων. Καὶ πολλὲς φορὲς σφάλματα, ποὺ τὰ παραβλέπουμε καὶ τὰ συγχωροῦμε στοὺς ἁπλούς ἀνθρώπους, τὰ θεωροῦμε ἀσυγχώρητα γιὰ τοὺς ἄρχοντες». 

Ἡ ψυχικὴ χαύνωση καὶ ἀναισθησία. Ἅγιος Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος

«Μὲ κυριεύει μιὰ ἄλογη ἀναισθησία», γράφετε. «Κινοῦμαι σὰν μηχανή, δίχως νὰ σκέφτομαι, δίχως νὰ αἰσθάνομαι…»

Τέτοιες καταστάσεις ὀφείλονται εἴτε σὲ δική μας ὑποχώρηση στὸ κακὸ εἴτε σὲ παιδαγωγία τοῦ Θεοῦ. Στὴ δεύτερη περίπτωση ἡ θεία χάρη μᾶς ἐγκαταλείπει ὡς ἕνα βαθμό, γιὰ νὰ διαπιστώσουμε πόσο ἀδύναμοι εἴμαστε χωρὶς αὐτήν.

Ἔτσι ἀπαλλασσόμαστε ἀπὸ τὴν ἐγωιστικὴ αὐτοπεποίθηση, ἀποκτᾶμε ταπείνωση καὶ στηριζόμαστε ἀποκλειστικὰ στὸν παντοδύναμο Θεό.

Πολὺ βαριά, πολὺ κουραστικὴ γιὰ τὴ ψυχὴ εἶναι ἡ ἀναισθησία τούτη, ποὺ συνεπάγεται πνευματικὴ ψυχρότητα, ξηρότητα καὶ ἀθυμία. Ὅσο βαριὰ κι ἂν εἶναι, πάντως, ὀφείλουμε νὰ τὴ σηκώσουμε μὲ καρτερία, πιστεύοντας ἀφ’ ἑνὸς ὅτι εἴμαστε ἄξιοι τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ Θεοῦ καὶ περιμένοντας ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἐπίσκεψη τοῦ ἐλέους Του. Γιατί ἡ ἀναζωογόνηση τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἀναθέρμανση τοῦ πνευματικοῦ ζήλου ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴ θεία βούληση, ἀπὸ κανέναν κι ἀπὸ τίποτε ἄλλο. Ἂς κραυγάζουμε, λοιπόν, στὸν Κύριο: «Ἐλέησέ με! Λύτρωσε με!». Παράλληλα, ἂς μὴν ὑποχωροῦμε σὲ καμιὰν ἀδυναμία, γιατί ἀλλιῶς δὲν θὰ πετύχουμε τίποτα.

Ἡ τελευταία Ἐξομολόγηση. Ἄγνωστος συγγραφεύς

(Ἀληθινὴ ἱστορία)

Τὸ παρακάτω κείμενο εἶναι μία ἀληθινὴ ἱστορία μεταφρασμένη ἀπὸ τὸ παράνομο ρωσικὸ θρησκευτικὸ περιοδικὸ Ἐλπίδα («Ναντιέζντα») ἀρ. 9. Ἀποτελεῖ κεφάλαιο ἑνὸς βιβλίου ποὺ περιγράφει τὴν ζωὴ τοῦ π. Ἀρσενίου, ἑνὸς ἁγίου ἱερέως ποὺ ἔδρασε μέσα στὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως.
***
Ἡ ἐπιθεώρησις τελείωσε. Οἱ κρατούμενοι ὠδηγήθηκαν μὲ φωνὲς καὶ βία πίσω στοὺς θαλάμους τους, ὁ καθένας σύμφωνα μὲ τὸν ἀριθμό του, καὶ ἡ πόρτα κλειδώθηκε. Ὑπῆρχε ἀκόμη χρόνος πρὶν ἀπὸ τὸν ὕπνο γιὰ νὰ κουβεντιάσουν μεταξύ τους, ν’ ἀνταλλάξουν ἐντυπώσεις ἀπὸ τὸ στρατόπεδο, νὰ ποῦν τὰ νέα τῆς ἡμέρας, νὰ νικήσουν κάποιον στὸ ντόμινο ἢ νὰ ξαπλώσουν στὶς σανίδες τῆς κουκέτας τους καὶ ν’ ἀναπολήσουν τὸ παρελθόν. Δύο ὧρες ἀργότερα ὁ ἦχος τῶν συνομιλιῶν ἀκουγόταν ἀκόμη, ὅμως σιγὰ-σιγὰ ὑποχώρησε καὶ βασίλεψε ἡ σιωπή, καθὼς οἱ κρατούμενοι παραδόθηκαν στὸν ὕπνο.

Ἀρκετὴ ὥρα μετὰ τὸ κλείδωμα τοῦ θαλάμου ὁ π. Ἀρσένιος στάθηκε πλάι στὰ ξύλινα κρεβάτια καὶ προσευχήθηκε· ἔπειτα ξάπλωσε κι αὐτὸς καὶ συνεχίζοντας τὴν προσευχὴ ἀποκοιμήθηκε.