
Και αυτό γίνεται φανερό περισσότερο από όλα και από την περικοπή τού ευαγγελίου που διαβάζεται σήμερα.


1. Την μνήμη των Αγίων Πατέρων της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου (787) εορτάζει σήμερα η Εκκλησία μας. Μία αίρεση προκάλεσε και την σύνοδο αυτή, η αίρεση της Εικονομαχίας. Πέρα από το αναμφισβήτητο χριστολογικό περιεχόμενό της είχε η Εικονομαχία και σαφή εκκλησιολογικό χαρακτήρα. Ήταν μια απροκάλυπτη επίθεση της Πολιτείας, που δεν ενεργούσε πια ως «διάκονος Θεού εις το αγαθόν» (Ρωμ. ιγ’ 3), εναντίον της Εκκλησίας. Οι δύο διακονίες του Γένους, η «Ιερωσύνη» και η «Βασιλεία», η ιερατική και η πολιτειακή διακονία, βρίσκονται αντιμέτωπες. Εγείρεται η επιδίωξη της Πολιτείας να υποτάξει την Εκκλησία, σε μια πρωτοφανή έκρηξη πολιτειοκρατίας. Η αίρεση ήταν το πνευματικό υπόβαθρο του προβλήματος.

Στην πανέμορφη παραβολή του Σπορέως ο Κύριός μας Ιησούς δίνει σαφείς και ξεκάθαρους συμβολισμούς. «Ο σπόρος εστίν ο λόγος του Θεού», λέει. Και συμπληρώνει αλλού, «ο Πατήρ μου ο γεωργός εστιν» (Ιω. 15, 1).
Ο Θεός μίλησε προς τους ανθρώπους «πολυμερώς και πολυτρόπως». Πολλές φορές και με πολλούς τρόπους. Πρωτίστως όμως «ελάλησεν ημίν εν Υιώ» (Εβρ. 1, 1). Ο Χριστός λοιπόν αναγγέλλει σε μας τον λόγο του Θεού, κάνει γνωστά όλα όσα «ήκουσε παρά του Πατρός» (Ιω. 15, 15), είναι ο κατ’ εξοχήν μεγάλος επουράνιος σποριάς (Κυριακή Δ΄ Λουκά).
Μα όχι ο μόνος. Σποριάδες του λόγου του Θεού υπήρξαν πολλοί. Ο Θεός μίλησε διά στόματος «προφητών, αποστόλων, κηρύκων, ευαγγελιστών, μαρτύρων, ομολογητών, διδασκάλων». Όλοι αυτοί είναι σποριάδες του Θεού, γιατί τα λόγια τους, ο καλός σπόρος του Θεού, έφτασαν «εις πάσαν την γην, και εις τα πέρατα της οικουμένης τα ρήματα αυτών».

Ο πατήρ Συμεών Κραγιόπουλος, του οποίου ο πρόσφατος θάνατος γέμισε με θλίψη πολυάριθμους ανθρώπους που γνώρισαν το έργο του, ήταν μια από τις μεγάλες πνευματικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης Εκκλησίας, φωτισμένη μορφή που έδρασε ως εξομολόγος, ιεροκήρυκας και συγγραφέας, πνευματικός πατήρ μοναστικών αδελφοτήτων. Κατά ορισμένους, η μεγαλύτερη προσφορά του έγκειται στην εντελώς πρωτότυπη και εύστοχη αντιμετώπιση της ψυχικής νόσου, από την οποία μαστίζεται ιδιαίτερα ο σύγχρονος άνθρωπος. Παρακάτω, θα προσπαθήσω να παρουσιάσω με συντομία τις κυριότερες θέσεις του επί αυτού του ζητήματος.
Ως «ψυχική νόσος», λοιπόν, η οποία μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί, θεωρείται αρχικά μια ποικιλία φαινομένων, που ξεκινούν από απλές μορφές εσωτερικής ακαταστασίας (πχ σύμπλεγμα κατωτερότητας) και φτάνουν μέχρι σοβαρότερες μορφές ψυχοπάθειας (νεύρωση, κατάθλιψη κλπ). Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι ακόμη και οι πιο απλές μορφές ψυχικής νόσου, πέρα από το ότι είναι ιδιαίτερα ενοχλητικές και δεν επιτρέπουν συχνά στο άτομο να «λειτουργήσει» επιτυχώς στην καθημερινότητα, θέτουν, κατά τον πατέρα Συμεών, μεγάλα εμπόδια στην πνευματική πρόοδο και τελείωση του χριστιανού, οπότε και πρέπει να αντιμετωπίζονται.


Ἐσύ θά ἤθελες, ὁ Θεός νά ἐλεήσει ὅλους τούς ἁμαρτωλούς στη Φοβερή Δίκη Του. Πάλι δοκιμάζεις τόν Χριστό ὅπως Τόν δοκίμαζε ἐκεῖνος ὁ ἀντίπαλος τοῦ Θεοῦ στὸ Ὄρος τῶν Πειρασμῶν. «Ἐάν εἶσαι Υἱός τοῦ Θεοῦ πολυέλεος, ἐλέησε τόν Ἰούδα καί ὅλους τούς βαριά ἁμαρτωλούς, καί θά σε προσκυνήσω!». Κάπως ἔτσι μπορεί νά διατυπωθεῖ ἡ δοκιμασία πού βάζεις στόν Χριστό. Σ’ αὐτό ὁ ἴδιος ὁ Κύριος θα μποροῦσε νά σοῦ ἀπαντήσει: «Ἄραγε, δέν ἔδειξα ἀρκετά ἐλεήμων, ὅταν ἀπό τήν αἰώνια δόξα Μου κατέβηκα στο ἀνθρώπινο σκοτάδι και παρέδωσα ὁλόκληρο τόν Εαυτό Μου θυσία γιά τούς ἀνθρώπους; Πῶς νά ἐλεήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ποτέ δέν ζήτησαν ἀπό Μένα αμνηστεία; Ἐκείνους πού μέχρι τήν τελευταία τους πνοή περιφρονοῦσαν τό προσφερόμενο ἔλεός μου; Ἐκείνους πού ἔχυναν τό αἷμα τῶν πιστῶν Μου ἀκολούθων σάν νερό; Καί ἐκείνους που παρέμειναν μέχρι τέλους ὑπηρέτες τοῦ σατανᾶ;».
Καί πῶς προέκυψε τώρα αὐτό, οἱ θνητοί ἄνθρωποι να συγκρίνονται στό ἔλεος μέ τόν παντελεήμονα Θεό, καί ἀκόμα νά παρουσιάζονται πιό ἐλεήμονες ἀπό τόν Θεό; Ἐξέτασε βαθιά τόν ἑαυτό σου καί δές, πόσο περιορισμένο καί μηδαμινό εἶναι τό ἀνθρώπινο ἔλεος.

Στη δημιουργία του κόσμου ο Θεός είπε: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν» (Γεν.1, 26).Η εικόνα του Θεού στον άνθρωπο εκδηλώνεται στις νοητικές του ικανότητες, στην εξουσία του πάνω στη φύση, στην ισχύ του, στην δυνατότητά του να δημιουργεί. Η ομοίωση του Θεού εκφράζεται με τις ηθικές του τελειότητες, τις πνευματικές του αναζητήσεις, τη δυνατότητα να φτάσει στην αγιότητα.
Η εικόνα και η ομοίωση του Θεού, σύμφωνα με τα οποία δημιουργήθηκαν οι πρωτόπλαστοι, εκφράζονταν πλήρως σε αυτούς, πριν από την πτώση. Η αμαρτία διέφθειρε και το ένα και το άλλο, αν και δεν τα στέρησε τελείως από τον άνθρωπο.
Στον άνθρωπο έμεινε ο νους και όλα τα άλλα, τα οποία ήταν εικόνα του Θεού. Για να τα αναπτύξουμε, όμως, πρέπει να καταβάλλουμε μεγάλες προσπάθειες, με τις οποίες αποκαθίσταται σε πολύ μικρό βαθμό αυτό που διέθεταν με πληρότητα οι προπάτορές μας. Στον άνθρωπο έμεινε, ως ένα βαθμό, η τάση του να φτάσει στο καθ΄ ομοίωση του Θεού, αν και μερικές φορές πέφτει τόσο που να μην μπορείς να τον αναγνωρίσεις.



ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Οι άγιοι απόστολοι αποτελούν την πλέον εκλεκτή χορεία των αγίων της Εκκλησίας μας, διότι εκλέχτηκαν από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να γίνουν οι συνεργάτες του επί γης απολυτρωτικού Του έργου και κατόπιν οι συνεχιστές του, αναγγέλλοντας το Ευαγγέλιο της σωτηρίας στα πέρατα του κόσμου.
Ένας από τους αφοσιωμένους μαθητές υπήρξε και ο Ιάκωβος ο επονομαζόμενος ο του Αλφαίου, ή μικρός, για να διακρίνεται από τον έτερο μαθητή, Ιάκωβο του Ζεβεδαίου.
Είναι γνωστό πως στην Καινή Διαθήκη το όνομα Ιάκωβος αναφέρεται συχνά, σε πρόσωπα τα οποία δρουν κοντά στον Κύριο. Ιάκωβος αποκαλείται ο αδελφός του ευαγγελιστή Ιωάννη και γιοι του Ζεβεδαίου. Ο Ιάκωβος ο πατέρας του Ιούδα Θαδδαίου. Ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος. Ο Ιάκωβος ο του Αλφαίου ή μικρός. Γι’ αυτό και επήλθε μια σύγχυση. Κάποιοι ταυτίζουν τον Ιάκωβο το μικρό με τον πατέρα του Ιούδα Θαδδαίου και άλλοι τον ταυτίζουν με τον Ιάκωβο τον Αδελφόθεο. Όμως η εκκλησιαστική παράδοση διακρίνει αυτά τα πρόσωπα και ως εκ τούτου ο Ιάκωβος ο του Αλφαίου ή μικρός είναι ξεχωριστό πρόσωπο. Εμείς ακολουθούμε, πρέπει να δεχόμαστε, την παράδοση της Εκκλησίας μας.

Ξέρω καλὰ ὅτι ἡ ἀξίωσή μου θὰ ἀγνοηθεῖ ἀπὸ πολλοὺς χριστιανούς, Θὰ θεωρηθεῖ ὅτι εἶναι μιὰ ἐγωιστικὴ καὶ μάταιη ἀπαίτηση. Ξέρω, ἐπίσης, καλὰ ὅτι πολλὰ πράγματα, ποὺ τὰ πιστεύω ἀπόλυτα δὲν εἶναι πιστευτὰ ἀπὸ ἄλλους. Ὅμως, δὲν βλέπω κανένα λόγο, γιὰ τὸν ὁποῖο πρέπει ἐγὼ ν’ ἀμφιβάλλω γι’ αὐτὰ ἤ νὰ μὴν πιστεύω ἐγὼ ὁ ἴδιος. Τὸ μόνο ὅμως ποὺ λογικά μοῦ ἐπιβάλλεται νὰ κάνω εἶναι νὰ διακηρύξω τὴν πίστη μου καὶ νὰ τὴν ἐκφράσω μὲ τέτοιο τρόπο, ὥστε οἱ φτωχές μου λέξεις νὰ μὴν ἀμαυρώσουν τὴν ἀλήθεια. Γιατί εἶμαι σίγουρος, ὅτι ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ φέρνει βεβαιότητα. Τοῦτο, βέβαια, δὲν σημαίνει ὅτι τὸ κάθε τί μέσα στὶς πολλὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες κατὰ τὸ παρελθὸν ἤ τὸ παρὸν πρέπει νὰ ταυτισθεῖ μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ. Πολλὰ πράγματα προφανῶς ὑπόκεινται σὲ ἀλλαγές. Καί, φυσικά, πολλὰ πράγματα ἔχουν ἀνάγκη βελτιώσεως. Ἡ ἀληθινὴ Ἐκκλησία δὲν εἶναι ἀκόμη ἡ τέλεια Ἐκκλησία.



Σπεύσανε κάποιοι να κατηγορήσουν για φονταμενταλιστές και ιεορακατήγορους όσους τόλμησαν να σχολιάσουν με μελανά χρώματα το τόλμημα του αγίου Θεσσαλονίκης να τραγουδήσει μέσα στο Περιβόλι της Παναγίας ένα λαϊκό άσμα. Εν μέρει έχουν δίκιο. Δεν έκανε δα και κανένα βαρύ ατόπημα ο Παναγιώτατος. Ένα τραγουδάκι είπε στο τσακίρ κέφι, όπως του ήρθε έμπνευση μέσα στην κατανυκτική ατμόσφαιρα του Άθωνα…
Ας βάλουμε καλό λογισμό, αδερφοί. Καταρχήν έχει προστεθεί στο ελληνικό λαϊκό ρεπερτόριο μια νέα ερμηνευτική παρουσία και για αυτό θα πρέπει να αισθανθούμε μια κάποια χαρά. Από την άλλη σκέπτομαι σε προσωπικό επίπεδο πόσο τυχερός είμαι που μπορώ να σχολιάζω ελεύθερα μερικά εκκλησιαστικά τεκταινόμενα εξ αποστάσεως. Φαντάσου, δηλαδή, να ήμουν κληρικός της εκεί ή όμορης μητροπόλεως (ή γενικότερα έμμισθος ιερεύς) ή θεολόγος εκπαιδευτικός στα μέρη εκείνα. Ή και να γνώριζα προσωπικά τον κατά γενική ομολογία συμπαθέστατο αυτόν Ιεράρχη…Ο Φιλόθεος έχει ήδη δώσει δείγματα γραφής της κουλτουριάρικης κλίσης του χαρακτήρος του από τότε που άρχισε να συνεργάζεται με τον μακαρίτη τον Σταμούλη, για τον οποίο πολλά ράμματα έχουμε για τη δογματική του γούνα… Μέσα σε όλα αυτά ήρθε και το “στο πα και στο ξαναλέω” πάνω στα ασκητικά βράχια της Αγίας Άννας. Δίπλα στο οστεοφυλάκιο που αναπαύονται τα οστά, οι ιδρώτες και τα αίματα των ασκητικών παλαισμάτων αιώνων, εκεί που οι απόκοσμοι απόηχοι των αγιορείτικων προσευχών αντηχούν στις πέτρες και στα βάτα της Σκήτης, αλλά και όλου του Όρους…




ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Ανάμεσα στις μεγάλες μορφές αγίων γυναικών, συγκαταλέγονται και πολλές πρώην και διαβόητες αμαρτωλές, οι οποίες, αφού μετανόησαν, σώθηκαν και διακρίθηκαν για την κατοπινή αγία και ενάρετη ζωή τους. Μια από αυτές είναι και η Αγία Ταϊσία, η πρώην πόρνη, η οποία, όπως θα δούμε, μετανόησε ειλικρινά και ο Θεός την αντάμειψε με την αγιότητα και την σωτηρία της.
Έζησε τον 5ο μ. Χ. αιώνα και καταγόταν από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Εκεί γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά της χρόνια και ήταν ένα χαρισματικό παιδί, με σπάνια ομορφιά και οξυδέρκεια.
Η Αλεξάνδρεια ήταν μια από τις μεγαλύτερες και πολυπληθέστερες πόλεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας, φημισμένη για τον πλούτο της, τον οποίο αποκόμιζε από το εκεί σπουδαιότερο λιμάνι της Μεσογείου. Εκεί αγκυροβολούσε πλειάδα εμπορικών καραβιών, με χιλιάδες ναυτικούς, μεταφέροντας επιβάτες και εμπορεύματα. Αλλά όμως, όπως είναι γνωστό, στα μεγάλα λιμάνια κυριαρχεί η ανηθικότητα και κύρια η πορνεία.

Τα πράγματα φτάσανε μέχρι εδώ από την κατακλυσμιαία εκκοσμίκευση που εισχώρησε σε όλα τα επίπεδα των χριστιανών, από τον ανώτερο κλήρο μέχρι και τον πιο έσχατο και αφανή λαϊκό. Όλοι φταίμε για το κατάντημα αυτό, ωστόσο δεν βαρύνονται όλοι με τα ίδια ποσοστά. Τη μερίδα του λέοντος κατέχει πάντοτε και δικαιωματικά η εκκλησιαστική ηγεσία, που έχει αναλάβει τον ρόλο της διαχείρισης της οικονομίας και της ακρίβειας στην εφαρμογή των ιερών κανόνων.
Τις κόκκινες γραμμές τις περάσαμε προ πολλού. Ήδη η οικονομική παράβαση και παραβίαση των Κανόνων διέβη στον χώρο μιας νέας κανονικότητας. Για παράδειγμα, δεν ξέρω αν πλέον χρειάζεται ψυχιατρική γνωμάτευση για τη νεκρώσιμη ακολουθία των αυτόχειρων. Κηδεύονται όλοι ανεξαιρέτως. Η δημιουργία ενός άγραφου νέου Πηδαλίου είναι μια βιούμενη πραγματικότητα και, γιατί όχι, ίσως μια μέρα περάσει και σε γραπτή μορφή στα επίσημα κιτάπια των ορθόδοξων εκκλησιών.

Η χιλιετηρίδα της Αθωνικής Πολιτείας αναβίωσε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή τις επετειακές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στις Καρυές και στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας.
Στόχος της εκδήλωσης ήταν να αναδειχθεί η ιστορική και πνευματική σημασία του Αγίου Όρους, αλλά και η διαχρονική παρουσία του στη διεθνή κοινότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ίδρυση της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας. Ο συγγραφέας και πολιτικός επιστήμονας Κωνσταντίνος Χολέβας έκανε ιστορική αναδρομή στη δημιουργία της μονής από τον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, σε συνεργασία με τον αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά.