Σιούλης Τριαντάφυλλος: “Ο Κολλυβαδισμός του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και η επανάσταση του 1821”

Σιούλης Τριαντάφυλλος: “Ο Κολλυβαδισμός του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και η επανάσταση του 1821”*

Εισαγωγικά

Ο 18^ος αιώνας, κατά τον οποίο έζησε και έδρασε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, είναι ένας αιώνας πολύ σημαντικός, κομβικός θα λέγαμε, για την αφύπνιση και τον ξεσηκωμό του υπόδουλου γένους των Ορθοδόξων Ελλήνων, εθνικά-πολιτικά και πνευματικά.

Αυτό αποδεικνύεται από τη μια μεριά από τα πολλά επαναστατικά κινήματα εναντίον των Τούρκων που έχουν προηγηθεί, όπως για παράδειγμα οι εξεγέρσεις στη Θεσσαλία το 1600, η Επανάσταση του Διονυσιου του Φιλοσόφου στην Ήπειρο το 1611, αλλά και τα πνευματικά κινήματα-ρεύματα που επηρεάζουν τις πνευματικές εξελίξεις από την άλλη μεριά, όπως για παράδειγμα ο Ευρωπαϊκός και κατ’ επέκταση ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός και το Κολλυβαδικό κίνημα στο Άγιον Όρος.

Πώς ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός γλύτωσε τους Έλληνες από τον “φόρο μητρικού γάλακτος”

“Η δική σας η γενιά θα αλλάξει. Θα γίνετε φοβιτσιάρηδες. Θα γίνετε ραγιάδες”…

Με αφορμή την εορτή του αγίου Κοσμά του Αιτωλού (24 Αυγούστου), παραθέτουμε ένα από τα άγνωστα, αλλά ιδιαίτερα σημαντικά έργα του- χάρη στην ευαισθησία του γλύτωσαν οι Έλληνες από αυτό τον σκληρό και απάνθρωπο “φόρο” που τους είχε επιβληθεί από τον τούρκο δυνάστη.

Οι Τούρκοι είχαν υποχρεώσει Ελληνίδες μωρομάνες να υπηρετούν στα χαρέμια τους και να θηλάζουν τα τουρκάκια– γιατί είχαν παρατηρήσει ότι τα Ελληνόπουλα, που θήλαζαν από τις μητέρες τους για μακρό χρονικό διάστημα, ήταν πολύ πιο γερά και ρωμαλέα από τα δικά τους παιδιά. Πίστευαν πως το γάλα των Ελληνίδων, που ζούσαν στην ύπαιθρο και όχι κλεισμένες στα χαρέμια, ήταν πολύ θρεπτικό και μεγάλωνε γερά παιδιά.

Η αγωνία κορυφώνεται για τη Μονή Σινά: Σε αναμονή της αυριανής απόφασης του Ακυρωτικού Δικαστηρίου στο Κάιρο

Κρίσιμη η 23η Αυγούστου για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, καθώς η δικαστική μάχη για το ιδιοκτησιακό καθεστώς κορυφώνεται, με Αθήνα, Κάιρο και Βρυξέλλες να παρακολουθούν τις εξελίξεις γύρω από μια ιστορική κληρονομιά 1.500 ετών

Στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας και της διπλωματίας βρίσκεται η πρωτεύουσα της Αιγύπτου, καθώς την Κυριακή 23 Αυγούστου το Αιγυπτιακό Ακυρωτικό Δικαστήριο αναμένεται να εξετάσει στο τελικό στάδιο την υπόθεση που αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά. Η επικείμενη αυτή συνεδρίαση αφορά την έφεση που είχε καταθέσει η μοναστική αδελφότητα ενάντια σε προηγούμενη δικαστική απόφαση του δικαστηρίου της Ισμαηλίας, η οποία είχε θέσει σε αμφισβήτηση τόσο τα περιουσιακά στοιχεία όσο και τη νομική υπόσταση του ιστορικού αυτού θρησκευτικού ιδρύματος.

Ὁ σεβασμός τῶν πιστῶν πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο Ἅγιος Νεκτάριος Ἐπίσκοπος Πενταπόλεως

Ἡ Θεοτόκος ἀπολάμβανε τέτοιο σεβασμό ἀπό τούς πιστούς τέτοια τιμή καί ἀγάπη, ὥστε, μετά τό Θεό, σ’ αὐτήν ἀπέδιδαν τή μεγαλύτερη τιμή, σεβασμό κι ἀγάπη. Ὁ σεβασμός τῶν πιστῶν πρός τήν Παρθένο Θεοτόκο Μαρία χρονολογεῖται ἀπό τόν Α’ ἤ Β΄ αἰῶνα, κι ἐπιβαλλόταν ἀπό τίς ἴδιες τίς ἅγιες Γραφές πού μνημόνευαν τό ὄνομά της καί τήν ἀνάφεραν σάν «κεχαριτωμένη, εὐλογημένη καί μόνη, ἀνάμεσα στίς γυναῖκες, πού βρῆκε χάρη μπροστά στό Θεό». Κι αὐτή ἡ ἴδια ἡ Θεοτόκος, μέ προφητικό πνεῦμα ἀναγγέλλει τήν περιωπή αὐτή ἀνάμεσα σ’ ὅλες τίς γενεές λέγοντας : «Νά λοιπόν, ἀπό δῶ καί στό ἑξῆς θά μέ μακαρίζουν ὅλες οἱ γενεές» (Λούκ. α’, 48). Κι ἀλήθεια, ἀπό τόν καιρό ἐκεῖνο ἄρχισε ὁ μακαρισμός τῆς Θεοτόκου. Τή Θεοτόκο μακάρισε πρώτη ἡ Ἐλισάβετ, ἡ ὁποία ἀφοῦ γέμισε ἀπό Πνεῦμα Ἅγιο, μέ δυνατή φωνῇ φώναξε καί εἶπε: «Ἄς εἶσαι εὐλογημένη ἀνάμεσα στίς γυναῖκες, κι εὐλογημένο τό παιδί πού ἔχεις στήν κοιλιά σου. Καί μακαρία εἶναι ἐκείνη πού, ὅπως ἐσύ, πίστεψε ὅτι θά πραγματοποιηθοῦν ὅλα ἐκεῖνα πού τῆς εἶχε παραγγείλει ὁ Κύριος μέ τόν ἄγγελο του». (Λούκ. α’ 42-45). Καί οἱ σύγχρονές της ὅμως γυναῖκες, βλέποντας τήν Παρθένο μέ τό βρέφος στήν ἀγκαλιά, ὁπωσδήποτε θά τήν μακάριζαν. Ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς ἀναφέρει τή φωνῇ πού ἀκούστηκε μέσ’ ἀπό τό πλῆθος καί μακάριζε τή Μητέρα πού γαλακτοτρόφησε τόν Κύριο (ια’, 27).

Ο ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (Απόδοση Κοιμήσεως Θεοτόκου)

π. Δημητρίου Μπόκου 

Σε κάθε γιορτή της Παναγίας διαβάζεται το Ευαγγέλιο για τις δύο αδελφές, Μάρθα και Μαρία, που φιλοξένησαν κάποτε τον Χριστό. Η Μάρθα είχε καταπιαστεί με την ετοιμασία του φαγητού, ενώ η Μαρία καθόταν και άκουε τον Χριστό. Στο παράπονο της Μάρθας για την απραξία της Μαρίας, ο Χριστός απάντησε ότι η Μαρία διάλεξε το σωστό και έκανε αυτό που ήταν πιο αναγκαίο από όλα. Άκουε τον λόγο του Θεού. 

Μετά από αυτό και άλλα παρόμοια περιστατικά, μια γυναίκα από το πλήθος που άκουε τον Χριστό, μακάρισε τη μητέρα που τον κυοφόρησε στην κοιλιά της και τον θήλασε στο στήθος της, δηλαδή την Παναγία (Απόδοση Κοιμήσεως Θεοτόκου).

Ήδη ο Γαβριήλ είναι ο πρώτος που εξυμνεί και μακαρίζει την Παναγία κατά τη στιγμή του Ευαγγελισμού. «Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου. Ευλογημένη συ εν γυναιξίν».

Οι τρεις εικόνες της Παναγίας του Ευαγγελιστή Λουκά

Κάποτε ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς, ρώτησε την Παναγία, αν του επέτρεπε να ζωγραφίσει το ''πορτραίτο''της.

Η Παναγία μας, δεν του αρνήθηκε!

Σε λίγο έρχεται ο αρχάγγελος Γαβριήλ, που πάντα την διακονούσε, και δίνει στον Απόστολο Λουκά 3 σανίδες. 

Ο Ευαγγελιστής παραξενεύτηκε που πήρε τρεις σανίδες και όχι μία. Ωστόσο, δεν είπε τίποτα. Τις πήρε και πήγε σπίτι του.

 Εκεί άρχισε να Την ζωγραφίζει, όπως Την φανταζόταν και όπως Την έβλεπε συνήθως! Όταν τελείωσε τον πίνακα, τον πήρε και πήγε δειλά-δειλά, με σεμνότητα στην Παναγία να τον δείξει.

Ωραίος έγινε ο πίνακας και πολύ καλή ήτανε Λουκά η προσπάθειά σου, του είπε η Παναγία. Όμως ένα δεν πρόσεξες: Μόνη μου είμαι; 

Ο Απόστολος Λουκάς, κοκκάλωσε! 

Είχε φτιάξει την Παναγία μόνη Της, δεόμενη, χωρίς τον Χριστό!

 Αυτή η συγκεκριμένη εικόνα βρίσκεται στην Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο της Βεροίας!

Ο Απόστολος Λουκάς ζήτησε συγγνώμη από την Παναγία και επέστρεψε σπίτι του, για να κάνει ένα νέο ''πορτραίτο'' Της.

 Ύστερα από πολύ κόπο και επιμέλεια, ο Απόστολος Λουκάς τελείωσε και το δεύτερο πίνακα. Τον πήγε στην Παναγία, για να του πει, την γνώμη Της.

Ἡ τιμὴ τῆς Παναγίας μὲ ὁδηγὸ τὴν Ἁγία Γραφὴ. Cleopa Ilie Archimandrite and Abbot of the Sihastria Monastery

Ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ τιμοῦμε τὴν Παναγία Παρθένο Μαρία πιὸ πολὺ ἀπ’ ὅλους τοὺς ἁγίους καὶ ἀγγέλους τοῦ οὐρανοῦ, διότι αὐτὴ καταξιώθηκε νὰ γεννήσει τὸν Χριστό, τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, διὰ τῆς ἐπισκιάσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ τιμὴ, τὴν ὁποία ἀποδίδουμε στὴν Μητέρα τοῦ Κυρίου εἶναι ἐξαιρετική, τιμιωτέρα ἢ εὐλαβεστέρα, ἐπειδὴ αὐτὴ δὲν εἶναι μιὰ μόνο «φίλη Του», ὅμοια μὲ τοὺς ἄλλους ἁγίους, ἀλλὰ εἶναι ὑπέρ-ἁγία (Παναγία) ἀπ’ ὅλους τοὺς ἁγίους καὶ τοὺς ἀγγέλους.

Γι’ αὐτό, τόσο οἱ ἄγγελοι ὅσο καὶ οἱ ἄνθρωποι τὴν προσκυνοῦν καὶ τὴν τιμοῦν μὲ προσευχές, ἄσματα, ἀκολουθίες καὶ ἐγκώμια. Τοιουτοτρόπως χαιρέτησε αὐτὴν ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριὴλ στὸν Εὐαγγελισμὸ (Λούκ. 1,28-29) καὶ ἡ Ἁγία Ἐλισάβετ, ἡ μητέρα τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ (Λούκ. 1, 40-43).

Για ποιο λόγο ο Όσιος Παΐσιος έφτιαξε καλάθια με τρεις λαβές;

Ο Όσιος Παΐσιος ο Μέγας, ένας από τους εξέχοντες ασκητές της Αιγύπτου του 4^ουαιώνα, διακρινόταν για τη σπάνια σοφία και την ευγένειά του. Κάποτε είχε δώσει το παράδειγμα ενός εκπληκτικά λεπτού και ευαίσθητου ιεραποστολικού έργου, στο οποίο η σταθερότητα της χριστιανικής μαρτυρίας συνδυαζόταν με πολύ προσεκτική στάση απέναντι σε ανθρώπους που είχαν διαφορετικές απόψεις. 

Στο βίο του Οσίου αναφέρεται η ιστορία ενός γέροντα, ο οποίος ζούσε αυστηρή και ενάρετη ζωή, αλλά λόγω άγνοιας είχε πέσει σε αίρεση. Τιμούσε τον Πατέρα και τον Υιό, αλλά αρνιόταν τη Θεία φύση του Αγίου Πνεύματος. Οι απλοί άνθρωποι τον εμπιστεύονταν και, ακολουθώντας τον, υιοθετούσαν την συγκεκριμένη ψευδή διδασκαλία. Όταν το πληροφορήθηκε αυτό, ο Παΐσιος κατευθύνθηκε προς την περιοχή εκείνη. Στο δρόμο έπλεξε μερικά καλάθια και στο καθένα από αυτά είχε φτιάξει τρεις λαβές. 

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΘΑΔΔΑΙΟΣ Ή ΛΕΒΒΑΙΟΣ Ή ΙΟΥΔΑΣ

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΘΑΔΔΑΙΟΣ Ή ΛΕΒΒΑΙΟΣ Ή ΙΟΥΔΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

     Ανάμεσα στους αφοσιωμένους και πιστούς μαθητές του Κυρίου ήταν και ο απόστολος Θαδδαίος, όπως τον αποκαλεί ο ευαγγελιστής Μάρκος (3,16), ο οποίος αναφέρεται και με τα ονόματα Λεββαίος από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο, αλλά και ως Ιούδας (Ιωάν,14,22). 

    Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το όνομα Θαδδαίος είναι επώνυμο. Συνδυάζοντας τους καταλόγους του Ευαγγελίου του Λουκά (6,16) και των Πράξεων (1,13) συμπεραίνουμε ότι τα τρία αποστολικά ονόματα Θαδδαίος, Λεββαίος και Ιούδαςανήκουν προφανώς στο ίδιο πρόσωπο. Άρα το πραγματικό όνομά του ήταν Ιούδας και το Λεββαίος και Θαδδαίος ήταν το επώνυμό του. Το προσωνύμιο Θαδδαίος, όπως αναφέρει ο ευαγγελιστής Ματθαίος (10,3) σημαίνει «γενναίος»  ή κατ’ άλλους «μεγαλόψυχος». Η υπόθεση αυτή ενισχύεται, διότι το «Θαδδαίος» φαίνεται να είναι προσωνύμιο από το αραμαϊκό Taddai = «ο με καρδιά», δηλαδή αυτός που «το λέει η καρδιά του». Άλλωστε πολλές μορφές στην Καινή Διαθήκη πρόσωπα έχουν περισσότερα του ενός ονόματα (π.χ. Σίμων-Πέτρος, Βαρνάβας-Ιωσήφ).

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΕΚ ΣΑΜΑΡΙΝΗΣ

ΑΓΙΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΕΚ ΣΑΜΑΡΙΝΗΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ  Θεολόγου – Καθηγητού

 

      Οι χιλιάδες Νεομάρτυρες στα μαύρα χρόνια της τουρκοκρατίας υπήρξαν ταυτόχρονα και Εθνομάρτυρες, διότι για τον Έλληνα Ορθόδοξο, πίστη και Πατρίδα δεν χωρίζονται. Μαρτύρησαν, για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία. Ένας από τους ηρωικότερους Νεομάρτυρες και Εθνομάρτυρες υπήρξε και ο άγιος Νεομάρτυρας Δημήτριος από τη Σαμαρίνα.

      Γεννήθηκε περί τα τέλη του 18^ου αιώνα στα ορεινά χωριά της Σαμαρίνας, των Γρεβενών, όπου η δουλεία των τυράννων Οθωμανών ήταν κάπως περιορισμένη, λόγω του απρόσιτου των εδαφών. Γι’ αυτό και στα μέρη εκείνα είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερα η ιδέα της επανάστασης και της απελευθέρωσης από την απάνθρωπη τουρκική δουλεία και είχαν αναπτυχθεί επαναστατικές κινήσεις. 

      Δεν γνωρίζουμε πολλά για την καταγωγή του και την παιδική του ηλικία. Ό, τι γνωρίζουμε το οφείλουμε στον Γάλλο πρόξενο στα Ιωάννινα, περιηγητή και φιλέλληνα François Pouqueville (Πουκεβίλ), ο οποίος είχε γνωρίσει το Δημήτριο στη Σαμαρίνα και έζησε τους κατοπινούς βασανισμούς του και τον μαρτυρικό του θάνατο. Εικάζουμε να γεννήθηκε και να ανατράφηκε από ευσεβείς γονείς, οι οποίοι του ενέπνευσαν την πίστη στο Χριστό, ως το μόνο σωτήρα και λυτρωτή του κόσμου. Φαίνεται πως του ενέπνευσαν επίσης και καλλιέργησαν στην ψυχή του την υπέρτατη ιδέα της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την οποία καταπατούσαν βάναυσα οι αλλόθρησκοι και βάρβαροι τύραννοι.

ΑΓΙΟΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Ο ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝ ΑΥΤΩ 2593 ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ

ΑΓΙΟΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Ο ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝ ΑΥΤΩ 2593 ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ

ΛΑΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 

 

         Μια πλειάδα Αγίων και Μαρτύρων της αρχαίας Εκκλησίας ανάδειξε το ρωμαϊκό στράτευμα. Μάλιστα οι περισσότεροι από αυτούς κατέχουν τον ύπατο τίτλο του Μεγαλομάρτυρα, διότι ως στρατιωτικοί, επέδειξαν μεγάλη ανδρεία και καρτερικότητα στα ανείπωτα μαρτύρια, που υπέστησαν από τους ειδωλολάτρες για την πίστη τους στο Χριστό. Ένας από αυτούς είναι και ο άγιος Ανδρέας ο Στρατηλάτης και οι συν αυτώ 2593 μάρτυρες στρατιώτες.

     Ο ηρωικός και ένδοξος άγιος Ανδρέας έζησε στα τέλη του 3^ου και στις αρχές του 4^ου αιώνα. Υπηρετούσε ως αξιωματικός τριβούνος (χιλίαρχος) στο ρωμαϊκό στρατό, στα χρόνια που βασίλευε ο ασεβής, θηριώδης και σφοδρός διώκτης του Χριστιανισμού, Μαξιμιανός Γαλέριος (περί το 300). Είχε επιδείξει ιδιαίτερη ανδρεία και ζήλο στο στράτευμα και είχε σημειώσει πολλές νίκες κατά των βαρβάρων. Για το λόγο αυτό ο αυτοκράτορας του ανέθεσε τη φύλαξη των ανατολικών συνόρων, ως επικεφαλής επίλεκτου στρατεύματος, για την απώθηση των Περσών, οι οποίοι λυμαίνονταν τις ανατολικές επαρχίες του κράτους. 

Ἡ σιωπή τῆς Παναγίας, Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς Ἐπίσκοπος Ἀχρίδος

«Μεγαλύνει ἡ ψυχὴ μου τὸν Κύριον» (Λούκ. 1, 46)

Ἀδελφοί, ἔχουμε πέντε λέξεις ὅλες κι ὅλες εἰπωμένες ἀπὸ τὴν Παναγία, καταγεγραμμένες στὰ Εὐαγγέλια. Ὅλες αὐτὲς οἱ λέξεις της ἀναφέρονται στὴν ἐξύμνηση τοῦ μεγαλείου τοῦ Θεοῦ. Ἡ Παναγία ἦταν σιωπηλὴ μπροστὰ στοὺς ἀνθρώπους, ὅμως ἡ ψυχή της συνομιλοῦσε ἀδιαλείπτως μὲ τὸν Θεό. Κάθε μέρα καὶ κάθε ὥρα, ἔβρισκε μιὰ νέα αἰτία καὶ ἀφορμὴ γιὰ νὰ μεγαλύνει τὸν Θεό. Ὦ, ἂν ἦταν δυνατὸν νὰ γνωρίζουμε καὶ ἂν μπορούσαμε νὰ καταγράψουμε ὅλες τὶς φορὲς ποὺ ἡ Παναγία μεγάλυνε τὸν Θεό, σὲ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς της, ὦ, πόσα πολλὰ βιβλία θὰ χρειαζόμασταν! Ἀλλὰ ἔστω καὶ μὲ τὴν μία αὐτὴ δοξολογία, τὴν ὁποία ἐκείνη ἐξέφρασε στὴν συγγενῆ της, Ἐλισάβετ, τὴν μητέρα τοῦ ἁγίου Προφήτου καὶ Προδρόμου Ἰωάννου, κάθε χριστιανὸς μπορεῖ νὰ ἐκτιμήσει πόσο εὐῶδες καὶ θεάρεστο ἄνθος ἦταν ἡ παναγία ψυχή της!

Ἡ Πεποικιλμένη, Παπαδιαμάντης Ἀλέξανδρος

Εἶχα τάξιμον νὰ ὑπάγω στὴν Κεχριάν, νὰ ψάλω τὸ «Πεποικιλμένη», εἰς τὰ Ἐννιάμερα, τὴν 23 Αὐγούστου. Ἀπὸ δέκα χρόνων δὲν εἶχα ἐπισκεφθῆ τὴν Παναγίαν τὴν Κεχριάν. Δέκα χρόνια εἶχα ν᾿ ἀσπασθῶ τὴν σεβασμίαν παλαιὰν Εἰκόνα τῆς Κοιμήσεως, ὁποὺ εἶναι ζωγραφισμένοι, ἐπάνω εἰς δύο ὑπερῷα, ἔνθεν καὶ ἔνθεν, ὁ ἱερὸς Κοσμᾶς (αὐτὸς ὁ θεσπέσιος ποιητὴς τῆς Πεποικιλμένης) 〈καὶ〉 ὁ θεῖος Δαμασκηνός, τείνοντες δύο τόμους κάτω πρὸς τὴν σύνθεσιν τῆς Εἰκόνος, ἐφ᾿ ὧν εἶναι γεγραμμένα δύο τροπάρια, τὸ «Γυναῖκά σε θνητήν, ἀλλ᾿ ὑπερφυῶς καὶ Μητέρα Θεοῦ», καὶ τὸ «Ἀξίως ὡς ἔμψυχόν σε οὐρανὸν ὑπεδέξαντο…» Καὶ δὲν εἶχα ἀγναντέψει οὔτε μακρόθεν τὸν περικαλλῆ θόλον τοῦ σεμνοῦ ναΐσκου, ὅπου ἀστράπτει εἰς τὸν ἥλιον ὅλος πεποικιλμένος ἀπὸ τὰ ὡραῖα παλαιὰ πινάκια, τὰ ἐγκολλημένα εἰς τὸ κτίριον ὡς ὄστρακα μαργαριτοφόρα.

Καὶ παρημέλησα τὸ τάξιμόν μου, καὶ δὲν ἀπεφάσιζα νὰ ὑπάγω. Ἐνύκτωσε, κ᾿ ἐκαθόμουν ἔξωθεν τοῦ μαγαζείου τοῦ ἀγαπητοῦ νεαροῦ φίλου μου, τοῦ Κωστῆ τοῦ Τσαμασφύρου, πολλὰ ρεμβάζων, καὶ οὐδὲν σκεπτόμενος. Ὁ Κωστάκης μοῦ ἔφερε ποτήριον ρακίου, νὰ μὲ κεράσῃ, καὶ μοῦ εἶπε:

― Δὲν πῆγες, μπάρμπ᾿ Ἀλέξανδρε, στὴν Παναγιὰ τὴν Κεχριά; Ἐγὼ θὰ πάω.

Η αλλοτρίωση της εικονογραφικής παράδοσης μέσω της παραγωγής εικόνων με τεχνητή νοημοσύνη

Στο σύντομο αυτό άρθρο προσφέρετε μια λεπτομερής ανάλυση του γιατί αυτή η «τοιχογραφία-φρέσκο» θεολογικά, γλωσσικά και τεχνικά είναι παντελώς λανθασμένη, όπως και κάθε άλλη παραγόμενη εικόνα-εικονογράφημα με τεχνητή νοημοσύνη:

1. Ασυνέπειες στη σύνθεση και εικονογραφία (το επιφανειακό μπόλιασμα-σύνθεση με AI)

Το λογισμικό δεν καταλαβαίνει την φυσική του χώρου ή το θεολογικό συγκείμενο της σκηνής, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα ακραία σφάλματα στη σύνθεση:

· Αφύσικη τοποθέτηση του κεφαλιού και του σταυρού: Το κάθετο ξύλο του σταυρού στο φόντο εμφανίζεται αδέξια «ενσωματωμένο» απευθείας στην κεφαλή του Χριστού, χωρίς καμία αίσθηση αναλογίας, βάθους ή ανατομικής λογικής.

Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αγοράζουν παλιά βιβλία επειδή δεν περιέχουν κείμενα AI

Η τεχνητή νοημοσύνη ψάχνει απεγνωσμένα για κείμενα που δεν έχουν μολυνθεί από την ίδια. Και τα βρίσκει σε παλιά έντυπα βιβλία

φωτογραφία: Getty images

Καθώς οι εταιρείες AI χρειάζονται όλο και περισσότερα δεδομένα για να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους, μια παράξενη νέα αγορά φαίνεται να σχηματίζεται γύρω από το πιο παλιό μέσο: το τυπωμένο βιβλίο. Η ISBNdb, εταιρεία που διατηρεί μια από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων βιβλίων στον κόσμο, διαφημίζει πλέον υπηρεσίες μαζικής προμήθειας έντυπων βιβλίων για εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, με παραγγελίες που μπορούν να ξεκινούν από τα 1.000 και να φτάνουν έως το ένα εκατομμύριο αντίτυπα.

Το επιχείρημα είναι σχεδόν ειρωνικό. Τα βιβλία που τυπώθηκαν πριν από την έκρηξη των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων θεωρούνται πολύτιμα επειδή είναι εγγυημένα απαλλαγμένα από κείμενα που έχουν παραχθεί από AI. Σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο γεμίζει με συνθετικό περιεχόμενο, πρόχειρες αναπαραγωγές, μηχανικά παραγόμενα άρθρα και κείμενα που μπορεί ακόμη και να έχουν γραφτεί για να «δηλητηριάσουν» τα μοντέλα, τα προ του 2022 βιβλία αποκτούν ξανά αξία ως καθαρή, επιμελημένη, ανθρώπινη γνώση.

Πού οφείλεται η στροφή στα chatbots για προσωπικά θέματα- Οι κίνδυνοι από τη χρήση τους

Η τεχνητή νοημοσύνη διεκδικεί τον δικό της χώρο σε διάφορους τομείς της σύγχρονης ζωής και ένας από αυτούς είναι οι ανθρώπινες σχέσεις.

Ήδη έρευνα του Pew Research Center, η οποία δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα, έδειξε ότι ένας στους πέντε ενήλικες ηλικίας 18 έως 29 ετών δήλωσε πως χρησιμοποίησε chatbots τεχνητής νοημοσύνης για συναισθηματική υποστήριξη ή λήψη συμβουλών.

Άλλη έρευνα της YouGov διαπίστωσε ότι το 13% των ενηλίκων στις ΗΠΑ και το 23% των ατόμων κάτω των 30 ετών δήλωσε πως είχε μοιραστεί κάποιο μυστικό ή πρόβλημα με ένα chatbot, το οποίο δεν είχε αποκαλύψει σε κανέναν άνθρωπο.

Διαδίκτυο: Η ψηφιακή ζωή των παιδιών μέσα στο «μαύρο κουτί» των αλγορίθμων – Οι κίνδυνοι πίσω από τα κλικ

Ο ρόλος που έχουν οι αλγόριθμοι στο τι βλέπουν τα παιδιά στο διαδίκτυο και γιατί αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απροσδόκητη τροπή - Η προσέγγιση γονέων και κηδεμόνων για έναν εποικοδομητικό διάλογο

Ιωάννα Κουμπαρέλη

Οι αδιαφανείς, δυσδιάκριτης «λογικής» αλγόριθμοι που διαμορφώνουν τα περιβάλλοντα στο διαδίκτυο εισάγουν νέες προκλήσεις στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς οι χρήστες καλούνται να αξιολογούν τις πληροφορίες τόσο ως προς το περιεχόμενό τους όσο και ως προς τον λόγο που εμφανίζονται μπροστά τους μια δεδομένη στιγμή.

Οι πλέον ευάλωτοι χρήστες στην ψηφιακή ζωή όπως αυτή εξελίσσεται σήμερα είναι τα παιδιά. Πώς μπορούμε, άραγε, να τα προστατεύσουμε όταν αυτό που θα δουν κατά τη διάρκεια μιας περιήγησης στο διαδίκτυο δεν το αποφασίζουν πάντα τα ίδια τα παιδιά αλλά οι πλατφόρμες;

Μαρτζούχεια σοφίσματα

Μαρτζούχεια σοφίσματα

Ξαναχτύπησε ο γνωστός ευφυολόγος και με πλούσια δείγματα εξυπνακίστικης θεολογίας παπα Θεοδόσης εκ Πρεβέζης. Αυτή τη φορά σνόμπαρε τον όσιο Παΐσιο. Σε πρόσφατο άρθρο του (https://paterikos.blogspot.com/2026/08/blog-post_607.html) μίλησε απαξιωτικά για τη γνωστή επιστολή του οσίου “Σημεία των καιρών” (https://agiosrafael.gr/agios-paisios-ta-simeia-ton-kairon/). Στο κείμενό του αυτό, ενώ γενικά περιέχει αρκετές αλήθειες, δυστυχώς στο τέλος πέταξε και μια “κουτσουλιά” και έτσι μαγάρισε το όλο φαγητό. Η φράση του “ακόμη και σύγχρονος άγιος ασκητής «συναπήχθῃ τῇ υποκρίσει» ανοητολογούντος αμερικανοφερμένου μοναχού και ενώ σωστά αυτός ο ασκητής δίδασκε λέγοντας: «Όταν ο διάβολος οργώνει (τα κάνει άνω κάτω δηλαδή με την κακή εγωιστική χρήση της ελευθερίας) ο Θεός σπέρνει», (τον σπόρο της σοδειάς του δικοὐ Του κόσμου), στο τέλος ο ίδιος αυτός ασκητής, υπέγραψε αφελές αθεολόγητο σημείωμα για τους κινδύνους του 666, που τώρα το επικαλούνται πάντες οι αντιχριστολόγοι ως επιβεβαίωσή τους.

Στέλιος Ράμφος (1939 – 2026): Ο στοχαστικός πλους του ολοκληρώθηκε

Ηθελα να βρισκόμουν παρὰ θῖν’ ἁλός όταν πληροφορήθηκα τον θάνατο του Στέλιου Ράμφου. Το μήνυμα των «ΝΕΩΝ» ζητούσε να γράψω ένα κείμενο εις μνήμην του. Ηξερα ότι θα δεχόμουν, νιώθοντας όμως ανεπαρκής απέναντι στο εύρος του στοχασμού του. Αφενός θεώρησα πνευματικό καθήκον τη συγγραφή, αφετέρου ο ίδιος με είχε τιμήσει με τη φιλία του. Οταν κυκλοφόρησε ο δεύτερος τόμος των «Πολιτικών του Βίου», μου τηλεφώνησε, προτού προλάβω να τον αποστείλω, για να μοιραστεί τις εντυπώσεις του. Λίγα χρόνια αργότερα, όταν έμαθε ότι περνούσα μια δύσκολη προσωπική στιγμή, με κάλεσε για να μου συμπαρασταθεί. Δεν το ξέχασα ποτέ. Την τελευταία δεκαετία συναντιόμασταν περιστασιακά στα γραφεία των Εκδόσεων Αρμός. Ηταν πάντα εγκάρδιος και γενναιόδωρος, με μια καλοσύνη που χαρακτήριζε το πώς συνομιλούσε. Συζητούσαμε κυρίως την επικαιρότητα και όσα απασχολούσαν τη σκέψη του. Δεν θυμάμαι πότε μιλήσαμε για τελευταία φορά.

Θα δεχόταν ο Χριστός τόση λάμψη στις Εκκλησίες;

Απάντηση σε μια επιστολή

Του Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς Επισκ. Αχρίδος

Στο προηγούμενο γράμμα μου απαντάτε πάλι με ερώτηση: «Θα ανεχό­ταν ο Χριστός τόση λάμψη στην Εκκλησία;». Οπωσδήποτε. Το ανεχόταν και τότε, θα το ανεχόταν και τώρα. Τότε υπήρχε στα Ιεροσόλυμα ο ναός του Σολομώντα, ένα από τα σπάνια θαύματα της αρχιτεκτονικής και πο­λυτέλειας στον κόσμο. Τούτος ο ναός είχε περισσότερο χρυσό και πολύτι­μες πέτρες εσωτερικά απ' ό,τι έχουν σήμερα όλοι οι χριστιανικοί ναοί στα Βαλκάνια. «Και όλον τον οίκον περιέσχε χρυσίω έως συντέλειας παντός του οίκου» (Γ' Βασ. 6,22). Σ' αυτό το ναό έμπαινε ο Χριστός πολλές φορές, όμως ποτέ δεν εξέφρασε τη δική σας σκέψη, ότι θα έπρεπε όλα αυτά να με­ταμορφωθούν σε ψωμί και να φαγωθούν.

Αυτός προέβλεψε την κατάρ­ρευση αυτού του ναού και ο ναός καταστράφηκε, αλλά όχι εξαιτίας του χρυσού στον ναό, αλλά εξαιτίας της λάσπης στις ανθρώπινες ψυχές. Εμένα με ευχαριστεί που δείχνετε ελεήμων προς τους φτωχούς, αλλά ακόμα πε­ρισσότερο θα με ευχαριστούσε εάν δείχνατε ελεήμων με τη δική σας περι­ουσία και όχι των άλλων.