Ἡ Παναγία Μητέρα μας. Άγιος Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής

[Ἀπόσπασμα ἐπιστολῆς τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος ᾿Ιωσὴφ τοῦ ῾Ησυχαστοῦ, γραμμένης ἀπὸ τὰ σπήλαια τῆς Μικρᾶς ῾Αγίας ῎Αννης τοῦ Ἁγίου Ὄρους τὸ ἔτος 1947 πρὸς Μοναχική Αδελφότητα στὸ ὁποῖο μὲ εκπληκτική χάρη καὶ τόλμη εἰσδύει στὰ βάθη καὶ πετᾶ στὰ ὕψη τῆς γνωστῆς εἰς αὐτὸν πνευματικῆς πραγματικότητος, γιὰ νὰ μᾶς μυήση στὰ «μυστήρια τοῦ Θεοῦ» καὶ μάλιστα στὸν τρόπο «συγγενείας» μας μὲ τὴν Παναγία Μητέρα μας.]

«… Ἀκούσατέ μου, λοιπόν, ἐνωτίσασθέ μου τούς λόγους, ὅτι μέλλω εἰπεῖν εἰς ὑμᾶς ὄντως φοβερόν καὶ ἀπόκρυφον καί τῆς Οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ τό μέγα Μυστήριον. Οὐ φθονῶ τήν ὠφέλειαν, οὐ κρύπτω ὅ οἶδα ὡς ὁ κρύψας τό τάλαντον, οὐ δειλιῶ τάς ἀπειλὰς τῶν δαιμόνων ὅπου ὠρύονται κατ\’ ἐμοῦ ἐμφανίζοντος τοιαῦτα μυστήρια, ἀλλ\’ ἐλπίζω εἰς τάς εὐχάς σας.

Ἐλᾶτε λοιπόν πᾶσαι ὅμου κατά τάξιν καθάρατε στόματα δι’ ἀληθείας, ἁγνίσατε σώματα διά νηστείας καί ἁγιάσατε πνεύματα διά προσευχῆς- γίνετε νήπια σώματα καὶ ἡγεμονικά πνεύματα- πτεροφυήσατε καὶ ἀπό σκώληκες γίνετε πεταλοῦδες- μηδέν γήινον ἀφήσετε εἰς τόν νοῦν σας- πετάσθητε πλησίον μου, κἀγὼ ὑμῶν προπορεύομαι- μέλλει γάρ νά διέλθωμεν τόν αἰθέρα! Μή φοβῆσθε ποσῶς, κἀγὼ πολλάκις ἀνῆλθον καὶ γινώσκω τόν δρόμον. Ἀκολουθῆτε λοιπόν δορκάδες τοῦ Ἰησοῦ μοῦ κατόπιν ἡ μία τήν ἄλλην- ἀφήσατε τόν νοῦν σας ἐλεύθερον νά φαντασθῆ τά οὐράνια καί ἰδού μᾶς ἀνοίγεται ἡ θύρα τοῦ Παραδείσου!…

Ἡ λέξη ἀνάθεμα καί ἡ σημασία της. Ὑπό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου (Μαξίμοβιτς)

Ἡ λέξη ἀνάθεμα καί ἡ σημασία της
ὑπό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου (Μαξίμοβιτς),
Ἀρχιεπισκόπου τοῦ Σάν Φρανσίσκο

Ἡ ἑλληνική λέξη ἀνάθεμα, ἀποτελεῖται ἀπό δύο λέξεις: τήν ἀνά, πού εἶναι μία πρόθεση ἡ ὁποία δεικνύει κίνηση πρός τά ἄνω, καί τό θέμα, πού σημαίνει ἕνα ξεχωριστό τμῆμα ἀπό κάτι. Στή στρατιωτική ὁρολογία θέμα σήμαινε ἕνα ἀπόσπασμα· στήν πολιτική διακυβέρνηση, θέμα σήμαινε μία ἐπαρχία. Τώρα χρησιμοποιοῦμε τή λέξη «theme», πού προέρχεται ἀπό τό θέμα, γιά νά σημάνουμε μία συγκεκριμένη ἐνασχόληση [topic] μιᾶς γραπτῆς καί διανοητικῆς ἐργασίας. 

Κυριολεκτικῶς τό ἀνάθεμα σημαίνει τήν ἀνύψωση κάποιου ξεχωριστοῦ πράγματος. Στήν Παλαιά Διαθήκη αὐτή ἡ ἔκφραση ἐχρησιμοποιεῖτο ἐξ ἴσου σέ ἀναφορά πρός αὐτό πού ἦταν ἀποξενωμένο ἐξαιτίας ἁμαρτωλότητος, ἀλλά παρομοίως καί πρός αὐτό πού ἦταν ἀφιερωμένο στό Θεό. Στήν Καινή Διαθήκη, στά κείμενα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου χρησιμοποιεῖται ἅπαξ σέ συνδυασμό μέ τό μαράν ἀθᾶ, πού σημαίνει τήν ἔλευση τοῦ Κυρίου. Ὁ συνδυασμός αὐτῶν τῶν λέξεων σημαίνει χωρισμό μέχρι τήν ἔλευση τοῦ Κυρίου· μέ ἄλλες λέξεις - τό νά παραδοθεῖ κάποιος [ὡς ὑπόλογος] σέ Αὐτόν (Α΄ Κορ. 16, 22).

Ταπεινοφροσύνη και υπερηφάνεια. Γέροντας Ευστράτιος Γκολοβάνσκι

Ταπεινοφροσύνη και υπερηφάνεια

Γέροντας Ευστράτιος Γκολοβάνσκι 

Είναι πολύ δύσκολο να δώσει κανείς ορισμό της ταπεινοφροσύνης, καθώς αυτή αποτελεί θησαυρό που η ποιότητά του δεν μπορεί καθόλου να κατανοηθεί με λόγια, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Γι’ αυτό ο ίδιος ορίζει την ταπεινοφροσύνη ως χάρη της ψυχής δίχως όνομα, χάρη που μπορεί να λάβει όνομα μόνο απ’ όσους τη δοκίμασαν εμπειρικά. Πρόκειται, λέει, για ανέκφραστο πλούτο, ονομασία του Κυρίου και δώρο του Κυρίου, που είπε: «Διδαχθείτε από μένα», δηλαδή από την ενοίκησή μου και την έλλαμψή μου και την ενέργειά μου μέσα σας, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά» (Ματθ. 11:29). Η γνήσια και αμετάπτωτη ταπείνωση γεννιέται από την ειλικρινή και διαρκή μετάνοια. Τρία είναι τα κύρια γνωρίσματα της αληθινής ταπεινοφροσύνης: πρώτον, το να δέχεται κανείς με χαρά κάθε προσβολή, εξευτελισμό και περιφρόνηση· δεύτερον, το να μη θυμώνει ποτέ· και τρίτον, το να μην πιστεύει πως έχει καμιάν αρετή, κι ας έχει πολλές, ούτε πως κάνει κανένα καλό, κι ας κάνει αναρίθμητα.

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος. Ἀποσπάσματα ἀπό ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ γέροντος Γεωργίου Καψάνη (1981)

Ἡ ἑορτή τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος

Ἀποσπάσματα ἀπό ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ γέροντος Γεωργίου Καψάνη (1981)

Ἡ ἡμέρα τῆς Θείας Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος ἔχει ἰδιάζουσα θέσι μέσα στήν ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας, στήν μυστική ἐμπειρία καί τήν θεολογία τῶν ἁγίων Πατέρων μας καἰ τόν ὀρθόδοξο μοναχισμό.

Ἡ σημερινή ἑορτή ἔχει χαρακτῆτα Χριστολογικό, διότι μᾶς δείχνει ποιός εἶναι ὁ ταπεινός Ἰησοῦς, ὁ ἄνθρωπος Ἰησοῦς. Μᾶς δείχνει τήν θεότητά Του, τήν αἰώνια προΰπαρξί Του.

Εἶναι ἐπίσης ἑορτή ἀνθρωπολογική, διότι μᾶς δείχνει σέ ποιά δόξα εἶναι κεκλημένος ὁ ἄνθρωπος, ὁ πιστός, ὁ Χριστιανός· νά συμμετάσχῃ καί αὐτός στήν Χάρι καί τήν Δόξα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ.

Ἔχει ἀκόμα χαρακτῆρα ἐκκλησιολογικό ἡ σημερινή ἑορτή. Διότι δείχνει τόν Χριστό ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Διότι ὁ Χριστός δέν ὑπάρχει ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας· δέν προσφέρεται ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας. Καί εἶναι σήμερα ἡ Ἐκκλησία τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης παροῦσα, ἑνωμένη γύρω ἀπό Αὐτόν πού εἶναι τό κέντρο τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης, τόν Θεάνθρωπο Χριστό. 

Μεταναστευτικό: Ο αφελής Σάντσεθ και η στιβαρή Φρεντέρικσεν

Το Δημογραφικό θα το λύσει ο ελληνικός λαός αν φροντίσουμε όλοι, κυβέρνηση, γονείς και εκπαιδευτικοί, να στηρίξουμε την παραδοσιακή οικογένεια

Κωνσταντίνος Χολέβας

Στις 14/4/2026 ο Σοσιαλιστής Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι θα νομιμοποιήσει μέσω βασιλικού διατάγματος 500.000 παράτυπους μετανάστες. Ένα από τα επιχειρήματά του ήταν η γήρανση του πληθυσμού και η ανάγκη αξιοποιήσεως των μεταναστών για επίλυση του δημογραφικού προβλήματος. Αφελής και ουτοπική προσέγγιση, η οποία θυμίζει την πολτική των «ανοιχτών συνόρων» του ΣΥΡΙΖΑ.

Λόγος στὴν Θεία Μεταμόρφωση, ΑΓ. ΕΦΡΑΙΜ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ

 Λόγος στὴν Θεία Μεταμόρφωση

 ΑΓ. ΕΦΡΑΙΜ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ

 Ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς τέρψεις συγκομιδῆς καὶ ἀπὸ τὰ ἀμπέλια τρύγος ἐδεσμάτων. Καὶ ἀπὸ τὶς Γραφὲς διδαχὴ ζωοποιός.Ὁ ἀγρὸς μία φορὰ ἔχει τὴν συγκομιδὴ καὶ τὸ ἀμπέλι μιὰ φορὰ ἔχει τὸν τρύγο. Ἡ Γραφή, ὅμως, πάντοτε ἀναβλύζει διδαχὴ ζωοποιό.Ὁ ἀγρός, ὅταν θεριστεῖ, μένει ἔρημος. Καὶ τὸ ἀμπέλι, ὅταν τρυγηθεῖ, ταπεινώνεται. Ἡ Γραφή, ὅμως, ἂν καὶ θερίζεται καθημερινά, τὰ στάχυα τῶν ἑρμηνειῶν τῶν λόγων της δὲν ἐκλείπουν. Καθημερινὰ τρυγᾶται καὶ τὰ σταφύλια τῆς ἐλπίδας πού κρύβει δὲν δαπανῶνται.

Ἂς πλησιάσουμε λοιπὸν τὸν ἀγρό τοῦτο κι ἂς ἀπολαύσουμε τὰ ζωοποιό του ρεῖθρα καὶ ἂς θερίσουμε ἀπ’ αὐτὸν στάχυα ζωῆς, τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος εἶπε: «βρίσκονται ἐδῶ κάποιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ γευθοῦν θάνατο, ἕως νὰ δοῦν τὸν Υἱὸ τοῦ Θεοῦ ἐρχόμενο στὴν δόξα Του».

Καὶ μετὰ ἀπὸ ἔξι ἡμέρες παρέλαβε τὸν Σίμωνα Πέτρο, τὸν Ἰάκωβο καὶ τὸν ἀδελφό του Ἰωάννη καὶ τοὺς ἀνέβασε σὲ πολὺ ψηλὸ βουνὸ καὶ μεταμορφώθηκε ἐνώπιόν τους. Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπό του ὅπως ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ροῦχα του ἔγιναν λευκὰ σὰν τὸ φῶς.

Γιατί ευλογούνται τα σταφύλια την Εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος; (6 Αυγούστου)

  Γ. Σκαλτσή. Καθηγητού Α.Π.Θ-Απόσπασμα

….Η ΕΥΛΟΓΙΑ τῶν σταφυλιῶν κατὰ τὴ Μεταμόρφωση κατανοεῖται μέσα ἀπὸ τὶς θεολογικές, ἀνθρωπολογικὲς καὶ κοσμολογικὲς διαστάσεις τῆς ἑορτῆς αὐτῆς.

῾Ο Κύριος «ἡμέρας ἓξ» ἢ «ὡσεὶ ἡμέρας ὀκτώ», μετὰ τὴν πρόρρηση τοῦ Πάθους Του,«εἰς ὄρος ὑψηλόν… μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν (Πέτρου, ᾿Ιακώβου καὶ ᾿Ιωάννου), καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἢλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς».

Αὐτὸς εἶναι ὁ Δημιουργὸς τοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ ὁ κυρίαρχος τῶν ἐσχάτων. Αὐτὸς εἶναι ἡ ἄμπελος «ἐν οὐρανοῖς μὲν ἔχουσα τὴν ρίζαν, ἐπὶ γῆς δὲ τὰ κλήματα· ἄμπελος κλαδευομένη τὸ σῶμα, ἀλλ᾿ οὐ τὴν ρίζαν· ἄμπελος μετὰ τρίτην ἡμέραν τοῦ κλαδευθῆναι βλαστάνουσα τὸν βότρυν τῆς ἀναστάσεως».

Εἶναι φυσικό, λοιπόν, μὲ τὴ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου νὰ φωτίζεται καὶ νὰ δοξάζεται ὁλόκληρος ὁ κόσμος.

Η μοναδικότητα της εορτής της Μεταμορφώσεως († π. Συμεών Κραγιόπουλος)

Εορτάζουμε τη μεγάλη δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Όπως γνωρίζουμε, όχι μόνο υπάρχουν ή και κτίζονται ναοί αφιερωμένοι στη Μεταμόρφωση, αλλά και μοναστήρια επίσης αφιερώνονται στη Μεταμόρφωση του Κυρίου, γιατί βαθύτερα η κάθε ανθρώπινη ψυχή αυτό επιθυμεί, να μεταμορφωθεί. Το έργο του Θεού αυτό είναι: Τρέχει να βρει τον αμαρτωλό άνθρωπο, για να τον μεταμορφώσει· δηλαδή να κάνει τον άνθρωπο ό,τι είναι και ο ίδιος ο Θεός. Δεν υπάρχει άλλο ανώτερο και υψηλότερο από το να γίνει κανείς όπως είναι ο Χριστός. Αυτό δεν είναι απλώς μια επιδίωξη. Ο σκοπός για τον οποίο έγινε ο άνθρωπος, είναι να θεωθεί· αυτή είναι η μεταμόρφωση του ανθρώπου.

Γι’ αυτό ήρθαμε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, γι’ αυτό υπάρχουμε, γι’ αυτό έκανε και κάνει ο Θεός ό,τι κάνει, γι’ αυτό υπάρχει η Εκκλησία, και αυτήν την ώρα που είμαστε εδώ, είμαστε ακριβώς γι’ αυτόν τον σκοπό. Οπωσδήποτε σφάλλει κανείς, πέφτει σε πλάνη, όταν αναζητεί οτιδήποτε άλλο. Αυτός είναι ο τελικός σκοπός του κάθε ανθρώπου, δηλαδή αυτός είναι ο τελικός σκοπός που ο Θεός έκανε τον άνθρωπο. Και βαθύτερα η ψυχή του κάθε ανθρώπου, η κάθε ανθρώπινη ψυχή αυτό ποθεί, αυτό ζητεί, και όλα τ’ άλλα πρέπει να υπηρετούν αυτόν τον σκοπό, να ενωθεί κανείς με τον Θεό, να περάσει μέσα του ο Θεός, να τον διαποτίσει, να τον λαμπρύνει, να τον μεταμορφώσει, να τον θεώσει.

ΑΓΙΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

ΑΓΙΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ: Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού

     Πολλοί από τους αγίους της Εκκλησίας μας υπήρξαν στα μαύρα χρόνια της τουρκοκρατίας διδάσκαλοι του Γένους μας. Ένας από αυτούς είναι και ο άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός, μια μεγάλη πνευματική και χαρισματική προσωπικότητα, ο οποίος έβαλε τη δική του σφραγίδα στην προάσπιση της Ορθοδοξίας και στην υπόθεση της παιδείας του υπόδουλου ορθοδόξου ελληνικού λαού μας. 

      Έζησε τον 17^ο αιώνα, στην εποχή της πιο σκληρής δουλείας για τους υπόδουλους λαούς της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Γεννήθηκε στο χωριό Μέγα Δένδρο, κοντά στο Θέρμο της Αιτωλίας το 1597. Στο ξακουστό χωριό που γεννήθηκε αργότερα ο έτερος μεγάλος άνδρας της Αιτωλίας Κοσμάς ο Αιτωλός. Καταγόταν από φτωχούς, αλλά ευσεβείς γονείς, τον Νικόλαο και τη Στάμω, με το επώνυμο Γιαννούλης. Έμεινε ορφανός και ο πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε, αλλά η μητριά του τον κακομεταχειρίζονταν. Από μικρός είχε δύο πόθους, τον μοναχικό βίο και την μάθηση. Έτσι πολύ νέος προσήλθε στο μοναστήρι της Παναγίας Βλοχού, κοντά στο Αγρίνιο.  Εκεί έμαθε τα πρώτα γράμματα και εκκλησιαστική μουσική από τον λόγιο Γέροντα Αρσένιο, με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία. Μετά ακολούθησε τον Αρσένιο στα Άγραφα. Κατέληξαν στη Μονή Τροβάτου Αγράφων, όπου υπήρχαν δύο ενάρετοι και γραμματισμένοι Γέροντες, ο Αντώνιος και ο Βαρθολομαίος, για να αυξήσει τις γραμματικές του γνώσεις και να μυηθεί στην μοναχική ζωή. Ας σημειωθεί πως η περιοχή των Αγράφων είχαν γίνει εστία πνευματικής αναγεννήσεως της υποδούλου Ελλάδος, λόγω της εκεί χαλαρής τουρκικής δουλείας. 

Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΖΟΦΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΔΟΞΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ (θεολογικό σχόλιο στην Μεταμόρφωση του Κυρίου)

Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΖΟΦΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΔΟΞΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

(θεολογικό σχόλιο στην Μεταμόρφωση του Κυρίου)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 

         Η Θεία Μεταμόρφωση είναι ένα από τα τελευταία και μεγαλύτερα θαυμαστά γεγονότα της επί γης παρουσία του Χριστού, κατά το οποίο φανερώθηκε στους μαθητές Του μέρος της θείας δόξης       Του, «καθώς ηδύναντο», όπως αναφέρεται στην ευφρόσυνη ασματική ακολουθία της εορτής. Το συμβάν αυτό, όπως αναφέρουν τα Ιερά Ευαγγέλια, επισυνέβη λίγο πριν το πάθος του Κυρίου. Ήταν δε επιβεβλημένο να γίνει διότι έπρεπε η στενή ομάδα των τριών μαθητών Του (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), να γίνουν αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες της θείας δόξης. Να πεισθούν ότι ο Διδάσκαλός τους, τον οποίο ακολούθησαν και μαθήτευσαν τα τελευταία τρία χρόνια, δεν ήταν ένας από τους συνηθισμένους ραβίνους, που αναδεικνύονταν συχνά στην ιουδαϊκή κοινωνία, αλλά ο αναμενόμενος Μεσσίας. Και όχι μόνον αυτό: Να αποκολληθούν από την λαθεμένη ιουδαϊκή αντίληψη περί του Μεσσία, η οποία ήταν συνυφασμένη με κάποια εθνική αποκατάσταση του ιουδαϊκού λαού. 

Άγιοι Επτά Παίδες εν Εφέσω: Ζωντανή απόδειξη της Αναστάσεως των νεκρών

Του Λάμπρου Κ. Σκόντζου Θεολόγου – Καθηγητού στην Romfea.gr

Ο θεόπνευστος Ψαλμωδός έγραψε: «Θαυμαστός ο Θεός εν τοις αγίοις Αυτού» (Ψαλμ.67,36), δηλαδή μέσω των Αγίων της Εκκλησίας μας φανερώνεται το μεγαλείο και η δόξα του Θεού. 

Μια τέτοια περίπτωση φανερώσεως των θείων θαυμασίων αποτελεί και το Ιερό Συναξάρι των Αγίων Επτά Παίδων των εν Εφέσω. 

Μέσω αυτών, την θαυμαστή διάσωσή τους και την ανάστασή τους από τον βαθύ ύπνο τριών περίπου αιώνων, ο Θεός έδειξε ότι «ουκ έστιν ο Θεός, Θεός νεκρών, αλλά ζώντων» (Ματθ.22,32). 

Οι Άγιοι Επτά Παίδες της Εφέσου έζησαν κατά τους χρόνους του αυτοκράτορος Δεκίου (249–251 μ.Χ.), όταν ξέσπασε σκληρός διωγμός κατά των χριστιανών. 

Ήσαν νέοι ευγενικής καταγωγής και υπηρετούσαν στον στρατό ή στη διοίκηση της πόλεως της Εφέσου. 

Τα ονόματά τους ήταν: Μαξιμιλιανός, Ιάμβλιχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Ιωάννης, Εξακουστοδιανός και Αντωνίνος.

Ἀποφατικὴ γνωσιολογία; Κριτικὴ εἰς τὸν Γιανναράν

Τοῦ κ. Παύλου Κλιματσάκη, Δρ. Φιλοσοφίας

Μέρος 1ο 

  Κριτικὴ στὴν ἔννοια τῆς ἀποφατικῆς γνωσιολογίας τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ (ΧΓ). Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ἕξι φιλοσοφικὲς ζωγραφιές», ἔκδ. Ἴκαρος, 2011. 

Στὸ βιβλίο αὐτὸ ὁ ΧΓ ἐπιχειρεῖ νὰ δώσει μία ἐποπτικὴ εἰκόνα τῆς σκέψης του, ἡ ὁποία ἐπηρέασε τὴν ἑλληνικὴ πνευματικὴ ζωὴ τὶς τελευταῖες δεκαετίες. Ἡ σκέψη τοῦ ΧΓ πάσχει ἀπὸ τὸ ὅτι δὲν εἶναι οὔτε καθαρὴ φιλοσοφία οὔτε καθαρὴ θεολογία. Ἡ μὲν φιλοσοφία ἀπαιτεῖ ἀπόδειξη, ἐνῶ ὁ Γιανναρᾶς στὰ ἔργα του ἁπλῶς ἰσχυρίζεται τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο, ἡ δὲ θεολογία ἀπαιτεῖ τὴν ὑπακοὴ στοὺς Πατέρες, τὴν ὁποία ὁ Γιανναρᾶς παραβιάζει σφόδρα. Ἡ σκέψη του, περαιτέρω, ἔχει ἐγκλωβιστεῖ σὲ μία στείρα ἀντιδιαστολὴ μὲ τὴν Δύση, τὴν ὁποία ὅμως δὲν κατανοεῖ ὀρθά, ὅπως θὰ δείξουμε πολλαχῶς. Στὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ παρουσιάζουμε τὸ 1ο κεφάλαιο τοῦ ἀναφερόμενου βιβλίου του. Σημείωση: μέσα σὲ ἀγκύλες [ ] βρίσκονται τὰ δικά μας σχόλια.  Ὅσα εἶναι λοιπὸν ἐντὸς ἀγκυλῶν εἶναι δικά μας λόγια.

Λόγος στη Μεταμόρφωση του Κυρίου (Όσιος Ιωάννης Μαξίμοβιτς)

Στη δημιουργία του κόσμου ο Θεός είπε: «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν» (Γεν.1, 26). Η εικόνα του Θεού στον άνθρωπο εκδηλώνεται στις νοητικές του ικανότητες, στην εξουσία του πάνω στη φύση, στην ισχύ του, στην δυνατότητά του να δημιουργεί. Η ομοίωση του Θεού εκφράζεται με τις ηθικές του τελειότητες, τις πνευματικές του αναζητήσεις, τη δυνατότητα να φτάσει στην αγιότητα.

Η εικόνα και η ομοίωση του Θεού, σύμφωνα με τα οποία δημιουργήθηκαν οι πρωτόπλαστοι, εκφράζονταν πλήρως σε αυτούς, πριν από την πτώση. Η αμαρτία διέφθειρε και το ένα και το άλλο, αν και δεν τα στέρησε τελείως από τον άνθρωπο.

Στον άνθρωπο έμεινε ο νους και όλα τα άλλα, τα οποία ήταν εικόνα του Θεού. Για να τα αναπτύξουμε, όμως, πρέπει να καταβάλλουμε μεγάλες προσπάθειες, με τις οποίες αποκαθίσταται σε πολύ μικρό βαθμό αυτό που διέθεταν με πληρότητα οι προπάτορές μας. Στον άνθρωπο έμεινε, ως ένα βαθμό, η τάση του να φτάσει στο καθ΄ ομοίωση του Θεού, αν και μερικές φορές πέφτει τόσο που να μην μπορείς να τον αναγνωρίσεις.

Οἱ αἰτίες τῶν λογισμῶν, Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος

84. Ἡ κίνηση τῶν λογισμῶν στὸν ἄνθρωπο σὲ τέσσερις αἰτίες ὀφείλεται. Πρώτη αἰτία εἶναι τὸ φυσικὸ θέλημα τοῦ σώματος (τῆς σάρκας). Δεύτερη εἶναι ἡ φαντασία ποὺ προκαλοῦν τὰ αἰσθητὰ πράγματα τοῦ κόσμου, ποὺ ἀκοῦμε καὶ βλέπουμε. Τρίτη εἶναι οἱ ἐμπειρίες ποὺ εἴχαμε στὴν ζωή μας καὶ τὰ παραστρατήματα τῆς ψυχῆς, ποὺ τριγυρίζουν στὸ νοῦ μας, καὶ τέταρτη, οἱ προσβολὲς τῶν δαιμόνων, ποὺ ἐκμεταλλεύονται τὶς παραπάνω τρεῖς αἰτίες καὶ μᾶς πολεμοῦν νὰ μᾶς ρίξουν σὲ ὅλα τὰ πάθη. Γι’ αὐτὸ ὁ ἄνθρωπος, μέχρι νὰ πεθάνει, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι χωρὶς πειρασμοὺς καὶ χωρὶς πόλεμο.

Σκέψου τώρα καὶ κρῖνε: Προτοῦ νὰ φύγει ὁ ἄνθρωπος ἀπ’ αὐτὴ τὴ ζωή, εἶναι ἐνδεχόμενο νὰ καταργηθεῖ μία ἀπὸ τὶς τέσσερις αὐτὲς αἰτίες; καὶ ἀκόμη: Εἶναι δυνατό, τὸ σῶμα μας νὰ μὴν ἀναγκασθεῖ νὰ ἐπιθυμήσει κάποιο ἀπὸ τὰ κοσμικὰ πράγματα;

Πώς Θα Σωθούμε: “Νηστεία, ελεημοσύνη και προσευχή” (Ιερά Μονή Παρακλήτου)

Επιλογή και διασκευή ψυχωφελών κειμένων από το βιβλίο “ΑΜΑΡΤΩΛΩΝ ΣΩΤΗΡΙΑ” του μοναχού Αγαπίου Λάνδου του Κρητός

Νηστεία, ελεημοσύνη και προσευχή

Τρεις καλές αδελφές, που βοηθούν στη μετάνοια, είναι η νηστεία, η ελεημοσύνη και η προσευχή. Πρώτα-πρώτα, γιατί ορίζονται πολύ συχνά σαν επιτίμια. Έπειτα, γιατί είναι σπουδαίες αρετές και βασικά στοιχεία της νέας εν Χριστώ ζωής, που αρχίζει ο πιστός μετά την εξομολόγηση, καθώς ο ίδιος ο Κύριος τις ορίζει ως το τρίπτυχο “υποστύλωμα” του ευσεβούς βίου (βλ. Ματθ. 6:1-18 ). Και τέλος, γιατί αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά όπλα στον πόλεμο εναντίον των τριών μεγάλων παθών: της υπερηφάνειας, της φιλαργυρίας και της φιληδονίας. Με τη νηστεία πολεμάει ο χριστιανός τη φιληδονία, με την ελεημοσύνη τη φιλαργυρία και με την προσευχή την υπερηφάνεια.

Θα μπορούσαμε όμως να πούμε, ότι μ΄αυτές τις τρεις αρετές προσφέρεται συνάμα και μια τριπλή θυσία από τον μετανοημένο χριστιανό στον πανάγαθο Θεό, θυσία τέλεια, μια και περιλαμβάνει όλα όσα έχει: Με τη νηστεία θυσιάζει τη σάρκα του, με την προσευχή δίνει την ψυχή του και με την ελεημοσύνη προσφέρει τα υλικά αγαθά του. Έτσι αναγνωρίζει έμπρακτα, πως όλα προέρχονται από το Θεό και ανήκουν σ΄Αυτόν.

Οι ασήμαντες αμαρτίες των πολλών και η σατανική απληστία των πλουσίων

Σε κάθε πυρκαγιά σώζεται και ένα εκκλησάκι κάπου μέσα στο δάσος. Κι αυτό δεν είναι θρυλούμενο αλλά μια πραγματικότητα. Σκανδαλίζει πολλούς το γεγονός ότι ο Θεός ενδιαφέρεται να σώσει τα ντουβάρια και τα άψυχα και όχι τα ζώα και τους ανθρώπους που υποφέρουν. Αυτό όμως είναι καταχρηστική σοφιστεία, η οποία βέβαια μπορεί να υπαγορεύεται και από φόρτιση , όχι απαραίτητα από απιστία. Για το συγκεκριμένο μπορώ να εικάσω δύο πειστικές ερμηνείες- δεν είμαι από αυτούς που τα ξέρουν όλα. Η πρώτη είναι αυτό ακριβώς που λέει η λογική και η παρατήρηση. Τα εκκλησάκια κτίζονται σε ανοικτούς χώρους και όχι αγκαλιά με τα δέντρα και ο περιβάλλων χώρος τους αποψιλώνεται. Έτσι δεν τα φτάνει η πυρκαγιά. Η δεύτερη ερμηνεία υπαγορεύεται από την πίστη μου. Ο Θεός κρατάει όρθιο το εκκλησάκι σαν ενα σύμβολο ελπίδας και αναψυχής. Όχι βέβαια γιατί λυπαται τα ντουβάρια και τα τούβλα του, ως πιο ιερά από τις ζωές των εμψύχων. Γιατί δεν ειναι πιο ιερά από τον άνθρωπο. Για μας τα κρατάει ορθια. Τα άψυχα και τα υλικά ανάγουν στα πνευματικά για την δική μας παράκληση.

Λόγος στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος (Αγ. Λουκάς Κριμαίας)

Ἡ μεγάλη γιορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου μᾶς δίνει τὴν ἀφορμὴ νὰ θυμηθοῦμε τὰ λόγια του Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ: «Οὐ πιστεύεις ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστι; Τὰ ρήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν, ἀπ’ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ, ὁ δὲ πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα. Πιστεύετέ μοι ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί. εἰ δὲ μή, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ πιστεύετέ μοι» (Ἰωάν. 14, 10-11).

Μεγάλα καὶ ἀμέτρητα ἦταν τὰ θαύματα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ: μὲ ἕνα μόνο λόγο τοῦ ἀνέστησε τὴν κόρη τοῦ Ἰαείρου, τοῦ ἀρχισυναγώγου, τὸν γιὸ τῆς χήρας τῆς Ναΐν, ἀκόμα καὶ τὸν Λάζαρο, ὁ ὁποῖος ἦταν στὸν τάφο τέσσερεις ὁλόκληρες ἡμέρες. Μὲ ἕνα λόγο του μόνο ἐπιτίμησε τοὺς ἀνέμους καὶ τὰ κύματα τῆς λίμνης Γεννησαρὲτ καὶ ἔγινε ἀπόλυτη γαλήνη. Μὲ πέντε ψωμιὰ καὶ δύο ψάρια χόρτασε πέντε χιλιάδες ἀνθρώπους, χωρὶς γυναῖκες καὶ παιδιά, καὶ μὲ τέσσερα ψωμιὰ τέσσερεις χιλιάδες.

Ἂς θυμηθοῦμε πὼς κάθε μέρα θεράπευε τοὺς ἀσθενεῖς, γιατρεύοντας κάθε εἴδους ἀσθένεια, ἔδιωχνε τὰ πονηρὰ πνεύματα ἀπὸ τοὺς δαιμονιζομένους. Πώς ξαναέδινε τὴν ὅραση στοὺς τυφλοὺς καὶ τὴν ἀκοὴ στοὺς κουφοὺς μὲ ἕνα μόνο ἄγγιγμά του. Δὲν φτάνουν αὐτά;

Ας σπεύσουμε να βρούμε τον Χριστό, Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος

Ας σπεύσουμε να βρούμε τον Χριστό

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος 

Αν θέλεις να επιτύχεις αυτά που επιθυμείς και ποθείς, εννοώ τα αγαθά του Θεού, και αν θέλεις από άνθρωπος να γίνεις επίγειος άγγελος, αγάπησε, αδελφέ, τη θλίψη του σώματος, δέξου την κακοπάθεια, και μάλιστα αγάπησε πολύ τους πειρασμούς, επειδή αυτοί πρόκειται να σου γίνουν πρόξενοι κάθε καλού.

Πες μου, τι ωραιότερο υπάρχει από μία ψυχή που θλίβεται με επίγνωση, ότι κάνοντας υπομονή πρόκειται να κληρονομήσει τη χαρά όλων; Τι ανδρειότερο υπάρχει από μία καρδιά συντριμμένη και ταπεινωμένη, που τρέπει σε φυγή χωρίς κόπο τις φάλαγγες των δαιμόνων και τις απομακρύνει ολότελα; Τι ενδοξότερο υπάρχει από την πνευματική πτωχεία (*) που είναι πρόξενος της βασιλείας των ουρανών, αλλά και τι θα μπορούσε να είναι αντάξιο με την πνευματική πτωχεία, ή τώρα ή στον μέλλοντα αιώνα;

Οι απολαύσεις τής σάρκας (Άγιος Σωφρόνιος Σαχάρωφ του Έσσεξ)

«Ποῦ εἶναι τὸ ὅριο γιὰ τὸν κοσμικὸ ἄνθρωπο ἀνάμεσα στὴν ἐπιτρεπόμενη ἀνάπαυση καὶ τὶς ἀπολαύσεις τῆς “σάρκας” καὶ τὴν ἀπαραίτητη ἐγκράτεια»; 

Ὅλα τὰ ἐρωτήματα τῆς πνευματικῆς ζωῆς, κατὰ τὴν ἐφαρμογή τους στὴ ζωή, γίνονται ἄκρως περίπλοκα, γιατί ἐμεῖς εἴμαστε φοβερὰ περίπλοκοι. Ἀλλὰ ἂν θὰ ἐκφράσω σύντομα τὸ δικό σου πρόβλημα, ὅπως ἐγὼ τὸ κατανοῶ, τότε θὰ ἔλεγα ὅτι σὲ σένα, μετὰ ἀπ’ ὅλα ποὺ ἔζησες, εἶναι ἀπαραίτητο νὰ εἶσαι προσεκτικὴ μὲ τὸ σῶμα σου. Οἱ ἀπολαύσεις τῆς σάρκας εἶναι ὀλέθριες γιὰ τὴν ψυχή, ὅταν ἐπιδιώκονται ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο ἀκριβῶς ὡς τέτοιες, δηλαδὴ ὡς ἀπολαύσεως μὲ ἐμπαθῆ τρόπο. Οἱ ἐπιθυμίες σου ὅμως γιὰ ἀνάπαυση δὲν ἀνήκουν καθόλου στὴν κατηγορία αὐτή. Μὴν ταράζεσαι καθόλου ἐπειδὴ ξαπλώνεις, ἐπειδὴ τρῶς ἢ πίνεις, ἐπειδὴ γενικὰ μεριμνᾶς γιὰ τὸ σῶμα σου. Γιὰ σένα ἡ ζωὴ εἶναι πολύτιμη καὶ σπουδαία. Ἂν εἶναι δυνατὸ νὰ τὴν παρατείνεις οἰκονομῶντας τὸ σῶμα σου, τότε πρέπει ἔτσι καὶ νὰ γίνει. Ἀλλὰ τὸ κυριότερο, ἀπὸ αὐτὸ κερδίζεις καὶ στὸ ἐπίπεδο τῆς προσευχῆς, πρᾶγμα ποὺ σοῦ τὸ δίδαξε καὶ ἡ πεῖρα.

Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ δὲν θὰ ἦταν ἀνώφελο νὰ διαβάσεις τὶς ἐπιστολὲς τοῦ ἐπισκόπου Ἰγνατίου Μπριαντζιανίνωφ. Ἐκεῖ γράφει πολὺ καθαρὰ ὅτι δὲν τὸν ὠφέλησε ἡ καταπόνηση τοῦ ἑαυτοῦ του μὲ ὑπέρμετρη νηστεία, ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας ἔχασε πολὺ πολύτιμο χρόνο κατακείμενος ἀπὸ ἀδυναμία στὴν κλίνη κλπ.

Η συνείδηση (Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ) ΜΈ ΤΉΝ ΕΛΠΊΔΑ ΤΏΝ ΥΠΑΡΚΤΏΝ ΟΡΘΟΔΌΞΩΝ.

ΠΕΡΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

«Καμιὰν ἁμαρτία μὴ θεωρεῖς ἀσήμαντη. Κάθε ἁμαρτία ἀποτελεῖ παράβαση τοῦ θείου νόμου, ἐναντίωση στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καταπάτηση τῆς συνειδήσεως»

ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ εἶναι ἡ αἴσθηση τοῦ πνεύματος τοῦ ἀνθρώπου, αἴσθηση λεπτὴ καὶ φωτεινή, ποὺ ξεχωρίζει τὸ καλὸ ἀπὸ τὸ κακό.

Ἡ αἴσθηση αὐτὴ ξεχωρίζει τὸ καλὸ ἀπὸ τὸ κακὸ πιὸ καθαρὰ ἀπ’ ὅσο ὁ νοῦς. Πιὸ δύσκολο εἶναι νὰ παραπλανήσει κανεὶς τὴ συνείδηση παρὰ τὸν νοῦ. Καὶ τὸν πλανεμένο νοῦ, ποὺ τὸν ὑποστηρίζει τὸ φιλάμαρτο θέλημα, γιὰ πολὺν καιρὸ τὸν ἀντιμάχεται ἡ συνείδηση.

Ἡ συνείδηση εἶναι ὁ φυσικὸς νόμος(1). Ἡ συνείδηση χειραγωγοῦσε τὸν ἄνθρωπο πρὶν τοῦ δοθεῖ ὁ γραπτὸς νόμος. Ἡ μεταπτωτικὴ ἀνθρωπότητα βαθμιαῖα οἰκειώθηκε ἕναν λαθεμένο τρόπο σκέψεως γιὰ τὸν Θεό, τὸ καλὸ καὶ τὸ κακό. Ἡ λαθεμένη σκέψη ἐπηρέασε, φυσικά, καὶ τὴ συνείδηση. Ἔτσι, ὁ γραπτὸς νόμος ἀποτέλεσε ἀναγκαιότητα γιὰ τὴ χειραγώγηση τοῦ ἀνθρώπου στὴν ἀληθινὴ θεογνωσία καὶ τὴ θεοφιλή διαγωγή.