Η πρόσφατη δημόσια συμπεριφορά του Donald Trump απέναντι στον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και, ακόμη περισσότερο, η δημοσίευση εικόνας που τον παρουσιάζει με χαρακτηριστικά του Ιησού Χριστού σε ρόλο θαυματοποιού, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο πολιτικής αλαζονείας και υπερβολής. Αποτελεί σύμπτωμα μιας βαθύτερης κρίσης: της εργαλειοποίησης του ιερού από την εξουσία.
Η εικόνα –παρότι διαγράφηκε– προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Δεν ήταν μόνο οι καθολικοί που μίλησαν για βλασφημία· ακόμη και συντηρητικοί σχολιαστές και ευαγγελικοί κύκλοι στις ΗΠΑ την χαρακτήρισαν «απαράδεκτη» και «προσβλητική»New York Post. Το γεγονός ότι η κατακραυγή προήλθε και από το ίδιο το εκλογικό του ακροατήριο δείχνει πως ξεπέρασε τα όρια των ανοικτών θυρών.
Η σύγκρουση με τον Πάπα δεν είναι τυχαία. Ο Λέων ΙΔ΄, με σαφή λόγο υπέρ της ειρήνης και κατά των πολεμικών επιλογών, αμφισβητεί ευθέως μια πολιτική που προτάσσει την ισχύ αντί της ηθικής. Η απάντηση του Τραμπ –με προσωπικές επιθέσεις και υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς– δεν είναι πολιτική διαφωνία. Είναι απόπειρα αποδόμησης της ίδιας της ηθικής αυθεντίας της Εκκλησίας( abc.net.au).
Και τότε έρχεται η εικόνα.
Μια εικόνα που δεν είναι απλώς κακόγουστη. Είναι θεολογικά φορτισμένη. Ηαπεικόνιση ενός πολιτικού ως θαυματουργού, ως «σωτήρα», δεν είναι απλή υπερβολή. Είναι η παλαιά, επικίνδυνη σύγχυση εξουσίας και σωτηρίας — εκεί όπου ο ηγέτης διεκδικεί ρόλο μεσσιανικό. Και αυτό, ιστορικά, υπήρξε πάντα προοίμιο εκτροπών.
Η αντίδραση των Εκκλησιών στη Δύση υπήρξε –τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων– σαφής. Καθολικοί ιεράρχες, προτεστάντες ηγέτες και δημόσια πρόσωπα μίλησαν για «βλασφημία» και «έλλειψη σεβασμού»(Le Mondr.fr) Ακόμη και πολιτικοί σύμμαχοι του Τραμπ βρέθηκαν σε δύσκολη θέση.
Και η Ορθοδοξία;
Εδώ αρχίζει το πιο ενδιαφέρον – και ίσως το πιο ανησυχητικό – μέρος.
Η σιωπή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ιδίως σε διεθνές επίπεδο, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Δεν πρόκειται για ουδετερότητα. Στην εκκλησιαστική παράδοση, η σιωπή απέναντι στην ύβρη δεν είναι απλώς αποχή· μπορεί να εκληφθεί ως ανοχή.
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πρόσωπα όπως ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος, που στο παρελθόν έχουν εκφραστεί με εξαιρετικά θερμά λόγια για τον Τραμπ – μέχρι του σημείου να τον παραλληλίσουν με ιστορικές μορφές όπως ο Μέγας Κωνσταντίνος. Μια τέτοια προηγούμενη στάση δημιουργεί σήμερα ένα προφανές αδιέξοδο: πώς καταδικάζεις εκείνον που χθες εξύψωνες;
Το πρόβλημα όμως δεν είναι προσωπικό. Είναι θεσμικό και πνευματικό. Μπορεί να στηλιτεύσει τα καμώματά του χωρίς να τον προσβάλλει.
Η Ορθοδοξία, με την πλούσια θεολογία της περί εικόνας και προσώπου, γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλη παράδοση το βάρος της απεικόνισης. Γνωρίζει ότι η εικόνα δεν είναι απλή αναπαράσταση, αλλά σχέση. Όταν λοιπόν η ιερότητα της εικόνας γίνεται εργαλείο πολιτικής αυτοπροβολής, η σιωπή δεν είναι ουδέτερη στάση — είναι απώλεια μαρτυρίας.
Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργεί «θαύματα» εικόνας, η Εκκλησία καλείται να υπενθυμίσει κάτι απλό: ότι το ιερό δεν είναι διαθέσιμο για χρήση. Δεν είναι επικοινωνιακό εργαλείο.Διότι τότε γίνεται ύβρις!
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι τι έκανε ο Τραμπ. Είναι ποιος θα μιλήσει γι’ αυτό — και ποιος όχι.Ποιος θα του πει να βάλει ένα όριο στα όσα λέει και πράττει! Και ποιος θα συνεχίσει να του χαϊδεύει τα αυτιά. Ας επιλέξουν ποια στάση θα κρατήσουν!
Και σε τελευταία ανάλυση αν η Εκκλησία μας σιωπά όταν προσβάλλεται το πρόσωπο του Χριστού, τότε πότε θα μιλήσει;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου