Ἔκθεσις τῆς ἐξ Ἁγιορειτῶν Ἐπιτροπῆς (Παναγιώτης Τρεμπέλας)

«ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΕΞ ΑΓΙΟΡΕΙΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ»

Ἀθωνικοὶ διάλογοι, τ. 33-34, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1975, σσ. 20-27, 32. 

[Περί τῶν βιβλίων τοῦ Τρεμπέλα: «Μυστικισμός - Ἀποφατισμός - Καταφατική Θεολογία»]

Θλίψιν πολλὴν ἐπροξένησεν εἰς ἡμᾶς ἡ ἀνάγνωσις μιᾶς διτεύχου θεολογικῆς πραγματείας ὑπὸ τὸν τίτλον: «Μυστικισμός - Ἀποφατισμός - Καταφατικὴ Θεολογία» τοῦ καθηγητοῦ κ. Παναγιώτου Τρεμπέλα.

Καὶ ἐνῶ δὲν εἶναι ἀποστολὴ τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος τοῦ Ἁγίου Ὄρους νὰ κρίνῃ ἐπιστημονικάς πραγματείας, ὅμως, ἐπειδὴ αἰσθανόμεθα ὡς συνεχισταὶ τῆς μακρᾶς ἡσυχαστικῆς Παραδόσεως καὶ μυστικῆς Θεολογίας, ἡ ὁποία κρίνεται εἰς τὰ ἐν λόγῳ τεύχη, μετὰ συνοχῆς καρδίας καὶ πολλῆς ἀγάπης πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τοὺς ἀδελφούς μας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν τὰ ἑξῆς:

1. Ἡ ἑνοειδὴς Παράδοσις τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ἡ ἁρμονική συμφυΐα θεολογίας καὶ ζωῆς - ἀπόδειξις τῆς ζώσης πιστότητος εἰς τὸ δόγμα τῆς Χαλκηδόνος – ἐφυλάχθη ἐντὸς τῆς ᾿Εκκλησίας μας ἀλώβητος καὶ διέθρεψεν ἀνέκαθεν τὸ ἐκκλησιαστικὸν πλήρωμα μέχρι καὶ κατ᾿ αὐτὴν τὴν περίοδον τῆς Τουρκοκρατίας μὲ τὰ ζωηφόρα δόγματα τῆς ἀληθείας καὶ τὴν χάριν τῆς ἀψευδοῦς ἁγιότητος.

Το μυστήριο της Εκκλησίας (Παναγιώτης Τρεμπέλας, Νίκος Ματσούκας)

Παρακάτω παραθέτουμε για το «μυστήριο της Εκκλησίας», τα συμπεράσματα της σχετικής Διπλωματικής Εργασίας του πρωτοπρ. Παναγιώτου Θ. Σπάθη, με τίτλο: "Το μυστήριο της Εκκλησίας με βάση τις Δογματικές του Π. Τρεμπέλα και Ν. Ματσούκα" (ΑΠΘ, Θεολογική Σχολή, Σύμβουλος Καθηγητής: Βασίλειος Α. Τσίγκος, 2023). 

Η εν λόγω Εργασία είναι σημαντική επίσης, και για την ανάλυση της πορείας των ανωτέρω καθηγητών στα θεολογικά γράμματα.

πρωτοπρ. Παναγιώτου Θ. Σπάθη, "Το μυστήριο της Εκκλησίας με βάση τις Δογματικές του Π. Τρεμπέλα και Ν. Ματσούκα", Συμπεράσματα, σσ. 71-73:

«Στην παρούσα Διπλωματική Εργασία πραγματευτήκαμε το θέμα για το μυστήριο της Εκκλησίας, όπως παρουσιάζεται στα εγχειρίδια Δογματικής των καθηγητών Π. Τρεμπέλα και Ν. Ματσούκα. Με αφετηρία τις Δογματικές των δύο θεολόγων παρουσιάστηκαν τα σημεία εκείνα που καταδεικνύουν τις ομοιότητες και διαφορές μεταξύ τους ως προς την ανάπτυξη και ερμηνεία ζητημάτων της Ορθοδόξου Εκκλησιολογίας. Με βάση όσα παρουσιάστηκαν καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα:

Παναγιώτης Τρεμπέλας, Μυστικισμός - αποφατισμός - καταφατική θεολογία (Κριτική)

Παραθέτουμε παρακάτω από την διδακτορική διατριβή του Θεοφίλου Α. Αμπατζίδη, «Η θέωση και οι προϋποθέσεις της κατά τον Συμεών το Νέο Θεολόγο» (ΑΠΘ, 2015), σχετικές παραγράφους για την "νοοτροπία" που χαρακτήριζε μεγάλη μερίδα της ορθόδοξης θεολογίας τουλάχιστον του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα στην Ελλάδα, και σχετικὲς παραγράφους για το απαράδεκτο δίτευχο πόνημα του Παναγιώτου Τρεμπέλα, που ακόμη - δυστυχώς - κυκλοφορεί εκδοτικώς η υπ' αυτού οργανωθείσα οργάνωση "ΣΩΤΗΡ" (που προήλθε τό 1960 από τη "ΖΩΗ", που ιδρύθηκε το 1907 από μαθητές του Αποστόλου Μακράκη (1831-1905), που τον εγκατέλειψαν (αποσχίστηκαν) όταν εκείνος αρνήθηκε να συμφιλιωθεί με την Ιερά Σύνοδο).

Θεόφιλος Α. Αμπατζίδης, «Η θέωση και οι προϋποθέσεις της κατά τον Συμεών το Νέο Θεολόγο» (ΑΠΘ, 2015), σσ. 24-27:

[...] Τον πειρασμό αυτόν δε διέλαθε μερίδα της νεότερης ελληνικής θεολογίας του εικοστού αιώνος. Υποταγμένη, περισσότερο ή λιγότερο, σε σχολαστικά πρότυπα, εξαιτίας ποικίλων ιστορικών, κοινωνικών και θεολογικών παραγόντων που έχουν πληθωρικά αναλυθεί και, εξάπαντος, δεν συνιστούν αντικείμενο της παρούσης έρευνας, αρνήθηκε στα πρόσωπα εξεχόντων ακαδημαϊκών θεολόγων, αν όχι ρητά τη δυνατότητα αποδοχής των ακτίστων ενεργειών από τη μεριά του ανθρώπου, τα θεοειδή της αποτελέσματα στα πρόσωπα των αγίων της Εκκλησίας, και συγκεκριμένα του Συμεώνος του Νέου Θεολόγου.