Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γιανναράς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γιανναράς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026

Χρήστος Γιανναράς: «Δεν σκέφτεται τι ψυχή θα παραδώσει; Δεν φοβάται Θεό;»

Χρήστος Γιανναράς: «Δεν σκέφτεται τι ψυχή θα παραδώσει; Δεν φοβάται Θεό;» (Βαγγέλης Στεργιόπουλος)

Η παράδοξη αλφαβήτα της στέρεης γνώσης

Αγαπημένη μας συνήθεια —θα το έχουν πιθανότατα αντιληφθεί όσοι και όσες μας τιμούν σταθερά με την προσοχή τους— η σημασιολογική συσχέτιση των άρθρων μας, η αναζήτηση της κοινής κατά το μάλλον ή ήττον ταυτότητας των συντακτών τους, των συγγενών θέσεων, αρχών και αγωνιών τους.

Μια τέτοια ουσιαστική σύνδεση, σύνδεση από απόψεως νοημάτων και ύψους των συλλογισμών, υπάρχει —μέσα από τη δική μας τουλάχιστον οπτική— μεταξύ του κειμένου του Ευάγγελου Παπανούτσου για την αλλοτρίωση, που χρονολογείται στο 1959 και αναδημοσιεύτηκε νωρίτερα σήμερα, και ενός έξοχου άρθρου του αειμνήστου Χρήστου Γιανναρά, που έφερε τον τίτλο «Βίος α-νόητος» και είχε δημοσιευτεί στην ίδια εφημερίδα, «Το Βήμα», αρκετά χρόνια αργότερα, το 1985 (πιο συγκεκριμένα, στις 26 Ιουλίου).

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026

Η απόφαση De Oecumenismo και ό ἐθνικισμὸς τῆς Ὀρθοδοξίας ΧΡ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ


Η απόφαση De Oecumenismo και ό ἐθνικισμὸς τῆς Ὀρθοδοξίας
ΧΡ. ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Ἡ ἀπόφαση «De Oecumenismo» τῆς δεύτερης Βατικανῆς συνόδου προϋποθέτει τη διάκριση τῆς ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας, ὡς τῆς μιᾶς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ τις Ἐκκλησίες τῶν «ἀποσχισμένων ἀδελφῶν» (fratrum seiunctorum). Οἱ ὀρθόδοξες κριτικές ἐπεσήμαναν τη διάκριση, ὡς τη βασικὴν ἀδυναμία τῆς συνοδικῆς ἀπόφασης.

Παράλληλα, ωστόσο, ἡ ἀπόφαση ἐμφανίζει μια πρωτοτυπία ριζοσπαστική: Για πρώτη φορὰ τὸ θέμα τῆς καθολικότητας τίθεται σε μια διπλή βάση, θεολογικὴ καὶ ἱστορική. Ὁ «ἐπαναστατικός» χαρακτήρας τῆς συνοδικῆς ἀπόφασης” έγκειται στο γεγονός ότι ἡ Βατικανή σύνοδος άναγνωρίζει μὲ αὐτὴ τὴ θεολογική θεμελίωση τῆς καθολικότητας καὶ ἀποστολικότητας τῶν ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι θεωρεῖ κοινὴ τὴ θεολογική βάση τῆς καθολικότητας τόσο τῆς ρωμαϊκῆς ὅσο καὶ τῶν ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν. Ἡ ἀναγνώριση δὲν τεκμηριώνεται μὲ μόνη τὴν ἀναφορὰ στην ἀποστολική διαδοχὴ καὶ στὸ κῦρος τῶν μυστηρίων, δὲν εἶναι μια «τυπική» μόνο ἀναγνώριση. Ἡ συνοδική ἀπόφαση βεβαιώνει ὅτι ὁλόκληρη ή θεολογική, λειτουργική καὶ πνευματική παράδοση τῆς ὀρθόδοξης ᾿Ανατολῆς εἶναι ἀπαραίτητη, ὅσο καὶ ἡ ἀντίστοιχη παράδοση τῆς Δύσης, γιὰ τὴν πληρότητα τῆς θεολογικῆς αὐτοσυνειδησίας τῆς Ἐκκλησίας. Παρά τη διαφορὰ τῶν σχημάτων καὶ τῆς νοοτροπίας, οἱ δυό παραδόσεις ἀλληλοσυμπληρώνονται καὶ ὁρίζουν τὴν καθολικότητα καὶ ἀποστολικότητα τῆς Ἐκκλησίας («ad plenam catholicitatem et apostolicitatem Ecclesiae pertinere». Κεφ. 3, § 17 - βλ. καί § 14.) Πιο συγκεκριμένα, ἡ ἀπόφαση ἀναφέρει στις ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες τῆς ᾿Ανατολῆς τη διατύπωση καὶ διαφύλαξη τῆς θεολογικῆς ἀλήθειας γιὰ τὴν «ευχαριστιακήν» ὑπόσταση τῆς Ἐκκλησίας καὶ γιὰ τὸν χαρακτήρα της ὡς «Εἰκόνος τῆς ᾿Αγίας Τριάδος». Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἐκκλησιολογική ἀντίληψη διασώζει την καθολικότητα τῶν ἐπὶ μέρους τοπικῶν Ἐκκλησιῶν. (Κεφάλαιο 3, § 15: «Εἶναι σὲ ὅλους γνωστὸ μὲ πόσην ἀγάπη οἱ Χριστιανοί τῆς ᾿Ανατολῆς τελοῦν τὴ θεία λατρεία καὶ ἰδιαίτερα τὴν Εὐχαριστία, τὴν πηγὴ τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὸ ἐχέγγυο τῆς ἐρχόμενης δόξας. Ενωμένοι οἱ πιστοὶ στὴν Εὐχαριστία μὲ τὸν ἐπίσκοπό τους ἔχουν τὴν προσαγωγή πρὸς τὸν Πατέρα διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ σαρκωθέντος Λόγου, τοῦ παθόντος καὶ δοξασθέντος, ἐν τῇ ἐκχύσει τοῦ ᾿Αγίου Πνεύματος καὶ ἔτσι ἐπιτυγχάνουν τὴν κοινωνία μὲ τὴν Παναγία Τριάδα, γινόμενοι «θείας κοινωνοί φύσεως» – 2 Πέτρου 1,4 –. Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο οἰκοδομεῖται διὰ τῆς Εὐχαριστίας στην κάθε ἐπὶ μέρους Ἐκκλησία, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ». -«Per celebrationem Eucharistiae Domini in his singulis Ecclesiis, Ecclesia Dei aedificatur et crescit».)

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026

Γιατί είναι αδικαιολόγητος τροβαδούρος ο Θεσσαλονίκης;

Γιατί είναι αδικαιολόγητος τροβαδούρος ο Θεσσαλονίκης;

Προσπάθησαν κάποιοι – ανεπιτυχώς μάλλον – να υποστηρίξουν τα νέα κατορθώματα του Μητροπολίτη της συμπρωτεύουσας. Αφού πρώτα εξέθεσαν τον ίδιο δημοσιεύοντας το βιντεάκι με το άσμα του μέσα στην ασκητική Μικρά Αγία Άννα του Άθω, ήρθαν εκ των υστέρων να κάμουν τα πράγματα χειρότερα, προσπαθώντας να στηρίξουν στην εκκλησιαστική μας “παράδοση” τα καινά αυτά επισκοπικά πεπραγμένα.

Πράγματι, οι ιερείς παλαιότερα στα πανηγύρια των χωριών και έσερναν τους χορούς και τραγουδούσαν αγνά δημοτικά τραγούδια σε χορούς σεμνούς και ηρωικούς. Το “στο πα και στο ξαναλέω” μπορεί μεν να χαρακτηρισθεί παραδοσιακό, αλλά έχει έντονα ερωτικό περιεχόμενο. Μιλάμε φυσικά για ανθρώπινο έρωτα και όχι τον θείο! Τι δουλειά λοιπόν έχει ένας ορθόδοξος αρχιερέας να τραγουδά – σημειωθήτω με νταλκά – ένα τέτοιο ασματίδιο στα ασκητικά βράχια της απόκρημνης μικραγιαννανίτικης συνοδείας; Φαίνεται το τραβούσε η εορταστική πνευματική ατμόσφαιρα…

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026

Ἀπὸ τὴν «ὀντολογία τοῦ προσώπου» εἰς τὸ ἐκκλησιολογικὸν πρωτεῖον

Τοῦ κ. Γρηγορίου Ψελλοῦ, καθ. Χημείας

Τὶς τελευταῖες δεκαετίες ἔχει ἀναπτυχθεῖ στὸν χῶρο τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας μία ἰδιαίτερη θεολογικὴ γλώσσα γύρω ἀπὸ τὶς ἔννοιες τοῦ προσώπου, τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἀγάπης καὶ τῆς σχέσεως. Κεντρικοὶ ἐκπρόσωποι αὐτῆς τῆς θεολογικῆς κατευθύνσεως ὑπῆρξαν ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Περγάμου Ἰωάννης Ζηζιούλας καὶ ὁ Χρῆστος Γιανναρᾶς. Ἡ σκέψη τους ἄσκησε μεγάλη ἐπιρροὴ στὴ σύγχρονη ὀρθόδοξη θεολογία καὶ ἰδίως στὴν ἐκκλησιολογία. Ἀκριβῶς γι᾿ αὐτὸν τὸν λόγο εἶναι ἀναγκαῖο νὰ ἐξετασθοῦν προσεκτικὰ οἱ θεολογικὲς προϋποθέσεις, πάνω στὶς ὁποῖες στηρίζεται ἡ συγκεκριμένη θεολογία καὶ κυρίως οἱ συνέπειες ποὺ μπορεῖ νὰ ἔχει ἡ μεταφορά της ἀπὸ τὴν Τριαδολογία στὴν Ἐκκλησιολογία.

Ὁ Θεὸς ὑπάρχει,  ἐπειδὴ θέλει νὰ ὑπάρχη;

Ἕνα ἀπὸ τὰ κεντρικότερα σημεῖα τῆς θεολογίας τοῦ Ἰωάννου Ζηζιούλα εἶναι ἡ προσπάθειά του νὰ συνδέσει τὴν ὕπαρξη τοῦ Θεοῦ μὲ τὴν ἐλευθερία. Στὸ Lectures in Christian Dogmatics γράφει χαρακτηριστικὰ ὅτι τὸ ἄκτιστο εἶναι αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει, ἐπειδὴ τὸ ἴδιο «ἀποφασίζει» νὰ ὑπάρχει. Δὲν ὑπάρχει, κατὰ τὴ διατύπωσή του, ἐπειδὴ ἡ φύση τὸ ὑποχρεώνει νὰ ὑπάρχει, ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ ἴδιο θέλει νὰ ὑπάρχει. Μάλιστα, ἐπιμένει ὅτι ὁ Θεὸς ὑπάρχει ἐλεύθερα, μόνο καὶ μόνο διότι ὁ ἴδιος θέλει νὰ ὑπάρχει. Πρόκειται γιὰ μία ἰδιαίτερα σημαντικὴ διατύπωση, διότι μεταφέρει τὸ ζήτημα τῆς θείας ὑπάρξεως στὸ πεδίο τῆς θελήσεως.

Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026

Κριτική εἰς τὴν «ὀντολογία τῆς σχέσεως» τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ

Τοῦ κ. Παύλου Κλιματσάκη, διδάκτορος Φιλοσοφίας

   Ἡ σκέψη τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ ἄσκησε σημαντικὴ ἐπίδραση στὴ νεώτερη ἑλληνικὴ θεολογικὴ καὶ φιλοσοφικὴ γραμματεία. Ἕνας ἀπὸ τοὺς κεντρικοὺς ἄξονες τῆς σκέψεώς του εἶναι ἡ λεγόμενη «κριτικὴ ὀντολογία», ἡ ὁποία συνδέεται στενὰ μὲ τὴν ἔννοια τῆς σχέσεως, τῆς ἐμπειρίας, τοῦ προσώπου καὶ τῆς ἐλευθερίας.

   Ὁ Παῦλος Κλιματσάκης, στὸ δεύτερο μέρος τῆς κριτικῆς παρουσιάσεως τῆς σκέψεως τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ στὸ κανάλι «Ὑπερούσιο», ἐπιχειρεῖ μία ριζικὴ κριτικὴ αὐτῶν τῶν θέσεων. Κατὰ τὴν ἀνάγνωσή του, ἡ γιανναρικὴ ὀντολογία ἀπομακρύνεται τόσο ἀπὸ τὴν κλασικὴ φιλοσοφικὴ ἔννοια τῆς ὀντολογίας ὅσο καὶ ἀπὸ βασικὲς κατηγορίες τῆς πατερικῆς θεολογίας.

Ἡ «κριτικὴ ὀντολογία»

  Ὁ Γιανναρᾶς ὁρίζει τὴν ὀντολογία ὡς λόγο περὶ τοῦ ὄντος, δηλαδὴ ὡς προσπάθεια ἑρμηνείας τοῦ νοήματος, τῆς αἰτίας καὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ὑπάρξεως. Ἡ ὀντολογία δὲν ἐξετάζει τὰ ὄντα ἁπλῶς ὡς πρὸς τὰ φυσικὰ χαρακτηριστικά τους –τὸ σχῆμα, τὸ βάρος ἢ τὴ λειτουργία τους– ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν.

Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026

Πρὸς ἕνα νέο Οἰκουμενισμό, Γιανναρᾶς Χρῆστος

Πρὸς ἕνα νέο Οἰκουμενισμό

Γιανναρᾶς Χρῆστος


Τὸ κείμενο βασίζεται σὲ προφορικὴ εἰσήγηση.
Ἐμφανίστηκε στὰ Γαλλικὰ στὸ Contacts No. 179 (1997), pp. 202-206
καὶ σὲ ἀγγλικὴ μετάφραση στὸ Sourozh nr. 70, November 1997.
Ἀπὸ τὰ Ἀγγλικὰ μετέφρασε ἡ Ἀ. Μπύρου 

Σήμερα, ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ ἕναν νέο οἰκουμενισμό. Ἕναν οἰκουμενισμὸ, ποὺ σκοπὸ δὲν θὰ ἔχει τὸν «διάλογο» ἀνάμεσα σὲ παραδόσεις καὶ ὁμολογίες ἀλλὰ, μᾶλλον, θὰ ἔρθει νὰ ἀποκαλύψει μία νέα «σύναξη», μέσα ἀπὸ τὸ ἀντάμωμα ἀνθρώπων κάθε παράδοσης καὶ ὁμολογίας. Θὰ εἶναι ὁ οἰκουμενισμὸς, ποὺ θὰ προκύψει ἀπὸ τὴν προσέγγιση ὅλων ἐκείνων, ποὺ μοιράζονται τὴν ἴδια δίψα γιὰ τὴ Ζωὴ ποὺ νικᾶ τὸν θάνατο· ἀνθρώπων ποὺ ἀναζητοῦν ἀληθινὲς ἀπαντήσεις στὰ «ἀδιέξοδα» τοῦ πολιτισμοῦ ποὺ βιώνουμε σήμερα. 

Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2026

Η ιερή βία του να είσαι άνθρωπος: Ο Ιωάννης Δαμασκηνός απέναντι στους Heidegger, Freud και Lacan



Η ιερή βία του να είσαι άνθρωπος: Ο Ιωάννης Δαμασκηνός απέναντι στους Heidegger, Freud και Lacan 

Τι θα δείτε σε αυτό το βίντεο: 

Είσαι απλώς μια βιολογική μηχανή, ένα αλλοτριωμένο εγώ ή ένα ζωντανό παράδοξο που συγκρατείται από τη θεία δύναμη; 

Σε αυτό το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ εμβαθύνουμε στην επαναστατική;;; ανθρωπολογία του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, του μεγάλου συστηματοποιητή της πατερικής σκέψης κατά τον 8ο αιώνα. 

Ενώ νεότεροι στοχαστές, όπως οι Freud, Lacan και Heidegger, αντιμετώπισαν το ανθρώπινο σώμα ως πηγή αλλοτρίωσης, αγωνίας και άγριων ενστίκτων, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός προτείνει μια ριζικά διαφορετική θεώρηση: μια βαθιά και δυναμική ενότητα, μέσα στην οποία το σωματικό και το πνευματικό συνυφαίνονται με θαυμαστό τρόπο. 

Τρίτη 25 Αυγούστου 2026

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ

~Αντί μνημοσύνου~

«Ο ελληνισμός σώθηκε στα 400 χρόνια σκλαβιάς, όχι επειδή κάναμε κατήχηση, αλλά γιατί ανάβανε το καντήλι, ζυμώνανε πρόσφορο, κάνανε αγιασμό και κυρίως πήγαιναν στην εκκλησιά, ήταν το κεντρικό κοινωνικό γεγονός, ήταν γιορτή, πανήγυρις».

«Αυτό το δίλημμα, του πόσο είμαστε Έλληνες ή Ευρωπαίοι είναι ένα ψευτοδίλημμα που γεννήθηκε τους τελευταίους αιώνες, βέβαια αρκετά εγκαίρως από τον Κοραή. Αυτός είναι ο κακός δαίμων του ελληνισμού, όπως τον χαρακτηρίζει ο Ράνσιμαν, διότι έφτιαξε μια θεωρία ότι την αρχαία Ελλάδα τη διέσωσε η Δύση».

(Χρηστός Γιανναράς,από συνέντευξη του το 2016 στον Δημοσθένη Γκαβέα)

Δευτέρα 24 Αυγούστου 2026

Ανθρωπολογία και Θεοδικία

[Για το βιβλίο του Βασιλείου Π. Γούλα Περί πτώσεως του ανθρώπου και αινίγματος του κακού, εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2026]

Στο βιβλίο του Περί πτώσεως του ανθρώπου και αινίγματος του κακού ο Βασίλειος Π. Γούλας καταπιάνεται και ανατέμνει δύο κεφαλαιώδη -και ακανθώδη συνάμα- ζητήματα της χριστιανικής ανθρωπολογίας: το πρόβλημα του κακού και το ζήτημα της Πτώσης.

Ο συγγραφέας ανέλαβε ένα ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα, δοθέντος του γεγονότος ότι ομού με την πατερική σκέψη συμπεριέβαλε στη θεματική του και την αναμέτρηση με τη σκέψη ενός εκ των κορυφαίων ορθοδόξων διανοουμένων: του χαλκέντερου Χρήστου Γιανναρά. Οπωσδήποτε ένα τέτοιο εγχείρημα προϋποθέτει διαρκή και ανεξάντλητη μελέτη και μεγάλο πνευματικό μόχθο. Ο συγγραφέας ανταποκρίθηκε επαρκώς και μας δίδει μια διατριβή συστηματική, γραμμένη με επιμέλεια, ενάργεια και σαφήνεια. Πρόκειται αναντίλεκτα για ένα οιονεί “τεχνούργημα”, για ένα τεχνικό έργο/ανάγνωσμα, το οποίο εντούτοις δεν κουράζει τον αναγνώστη. Φυσικά, αυτό προϋποθέτει ότι ο τελευταίος διαθέτει μια βασική θεολογική σκευή, ειδάλλως θα “χαθεί στη μετάφραση”, κατά το κοινώς λεγόμενον.

Δεν θα προβούμε σε μια οιονεί “τεχνική” ανάγνωση. Αυτό θα το αφήσουμε στους πλέον και καθ' ύλην ειδικούς αλλά και στον φιλέρευνο αναγνώστη. Στο δικό μας σύντομο σημείωμα θα αναφερθούμε σε ορισμένα -ελάχιστα θα λέγαμε σε σχέση με τον πλούτο του βιβλίου- σημεία, που θεωρούμε πως πρέπει να βγούν στο προσκήνιο διότι αναδεικνύουν εναργώς τη σκέψη και τη στοχοθεσία του συγγραφέα:

Τρίτη 11 Αυγούστου 2026

ΣΤΕΛΙΟΣ ΡΑΜΦΟΣ — ΑΠΟ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Γραφει ο Στυλιανός Καβάζης

Πριν από λίγες μόλις ώρες, έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σε ηλικία 87 ετών, ο Στέλιος Ράμφος.
Ένας άνθρωπος που δεν αρκέστηκε ποτέ στις εύκολες απαντήσεις. Ένας διανοούμενος που πέρασε μέσα από τις μεγάλες ιδεολογικές συγκρούσεις του 20ού αιώνα και αφιέρωσε τελικά μεγάλο μέρος της ζωής του στην προσπάθεια να καταλάβει κάτι πολύ βαθύτερο..
Τον Έλληνα. Την Ελλάδα. Το Βυζάντιο. Την Ορθοδοξία.Η διαδρομή του είχε κάτι βαθιά συμβολικό.
Ξεκίνησε από τον μαρξισμό, από εκείνο το μεγάλο σκοτεινό ιδεολογικό ρεύμα που επιχείρησε να ερμηνεύσει τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ιστορία χωρίς τον Θεό.Με τα χρόνια όμως απομακρύνθηκε από αυτόν τον κόσμο.Και άρχισε να κοιτάζει προς μια άλλη κατεύθυνση.
Προς την ελληνική πνευματική παράδοση.
Προς το Βυζάντιο.
Προς την Ορθοδοξία.
Προς όλα εκείνα που η νεότερη Ελλάδα, πολλές φορές, έμαθε να αντιμετωπίζει είτε ως μουσειακά κατάλοιπα είτε ως εμπόδια στον δρόμο προς τη νεωτερικότητα.
Ο Ράμφος προσπάθησε να καταλάβει ακριβώς αυτό που πολλοί αρνήθηκαν ακόμη και να εξετάσουν.
Μήπως ο σύγχρονος Έλληνας δεν μπορεί να καταλάβει τον εαυτό του εάν δεν καταλάβει πρώτα το Βυζάντιο;

Τρίτη 4 Αυγούστου 2026

Ἀποφατικὴ γνωσιολογία; Κριτικὴ εἰς τὸν Γιανναράν

Τοῦ κ. Παύλου Κλιματσάκη, Δρ. Φιλοσοφίας

Μέρος 1ο 

  Κριτικὴ στὴν ἔννοια τῆς ἀποφατικῆς γνωσιολογίας τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ (ΧΓ). Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ἕξι φιλοσοφικὲς ζωγραφιές», ἔκδ. Ἴκαρος, 2011. 

Στὸ βιβλίο αὐτὸ ὁ ΧΓ ἐπιχειρεῖ νὰ δώσει μία ἐποπτικὴ εἰκόνα τῆς σκέψης του, ἡ ὁποία ἐπηρέασε τὴν ἑλληνικὴ πνευματικὴ ζωὴ τὶς τελευταῖες δεκαετίες. Ἡ σκέψη τοῦ ΧΓ πάσχει ἀπὸ τὸ ὅτι δὲν εἶναι οὔτε καθαρὴ φιλοσοφία οὔτε καθαρὴ θεολογία. Ἡ μὲν φιλοσοφία ἀπαιτεῖ ἀπόδειξη, ἐνῶ ὁ Γιανναρᾶς στὰ ἔργα του ἁπλῶς ἰσχυρίζεται τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο, ἡ δὲ θεολογία ἀπαιτεῖ τὴν ὑπακοὴ στοὺς Πατέρες, τὴν ὁποία ὁ Γιανναρᾶς παραβιάζει σφόδρα. Ἡ σκέψη του, περαιτέρω, ἔχει ἐγκλωβιστεῖ σὲ μία στείρα ἀντιδιαστολὴ μὲ τὴν Δύση, τὴν ὁποία ὅμως δὲν κατανοεῖ ὀρθά, ὅπως θὰ δείξουμε πολλαχῶς. Στὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ παρουσιάζουμε τὸ 1ο κεφάλαιο τοῦ ἀναφερόμενου βιβλίου του. Σημείωση: μέσα σὲ ἀγκύλες [ ] βρίσκονται τὰ δικά μας σχόλια.  Ὅσα εἶναι λοιπὸν ἐντὸς ἀγκυλῶν εἶναι δικά μας λόγια.

Δευτέρα 27 Ιουλίου 2026

Τί εἶναι ἡ κοινωνικὴ Τριάς;

Τοῦ κ. Παντελεήμονος Τομάζου,

ὑπ. Διδάκτορος Δογματικῆς θεολογίας

Εἰσαγωγὴ

Ἡ διδασκαλία τῆς Ἁγίας Τριάδας ἀποτελεῖ τὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς πίστης καὶ συγχρόνως τὸ βαθύτερο μυστήριό της. Ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ ὅτι ὑπάρχει ἕνας Θεὸς σὲ τρία Πρόσωπα: ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Πρόκειται γιὰ μία ἀλήθεια ποὺ βασίζεται στὴ μαρτυρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ διατυπώθηκε μὲ ἀκρίβεια ἀπὸ τὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Παρὰ τὴ διαχρονικὴ σπουδαιότητά της, ἡ τριαδολογία θεωρεῖται ἀπὸ πολλοὺς σύγχρονους θεολόγους ἕνα ἀφηρημένο θεολογικὸ ἀντικείμενο, χωρὶς ἄμεση σχέση μὲ τὴν καθημερινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου.

Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα ἐμφανίστηκε μία νέα θεολογικὴ τάση ποὺ προσπάθησε νὰ δείξει ὅτι ἡ Τριάδα δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴ δογματικὴ θεολογία, ἀλλὰ ἔχει ἄμεσες συνέπειες γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ τάση αὐτὴ ἔγινε γνωστὴ ὡς «κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας» ἢ ἁπλῶς «κοινωνικὴ Τριάδα». Σύμφωνα μὲ τοὺς ὑποστηρικτές της, ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία οὐσία μὲ τρία Πρόσωπα, ἀλλὰ αἰώνια κοινωνία ἀγάπης, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει πρότυπο γιὰ κάθε ἀνθρώπινη σχέση.

Παρασκευή 17 Ιουλίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα-Περιεχόμενα Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Πνευματικά Γυμνάσματα-Περιεχόμενα 

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου 

ΠΙΝΑΞ 

ΚΕΦΑΛΑΙΩΔΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΗΣ ΒΙΒΛΟΥ 

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΩΤΗ
Α΄. Συλλογισμὸς. Τί ἔκαμεν ὁ Θεὸς διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου.
Β΄. Τί ἔπαθεν ὁ Ἰησοῦς δι' αὐτήν.
Γ΄. Τί πρέπει νὰ κάμνη καὶ νὰ παθαίνῃ ὁ ἄνθρωπος δι' αὐτήν. 

ΜΕΛΕΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
Α΄. Ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεόν.
Β΄. Ὅτι ἐπλάσθη διὰ τὸν Θεόν.
Γ΄. Ὅτι ἐπλάσθη διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ αἰωνίως τὸν Θεόν. 

ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΙΤΗ
Α΄. Περὶ τῶν μέσων ὅπου μὰς ἔδωκεν ὁ Θεὸς διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἄκρον τέλος μας
Β΄. Ὅτι ἡμεῖς κάμνομεν κατάχρησιν τῶν του ατάχρησιν τον
Γ΄. Πῶς πρέπει νὰ διορθώσωμεν την κατάχρησιν.

Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

Ναυπάκτου Ιερόθεος: Τρεις σύγχρονοί μας θεολόγοι

Του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Στήν ἐποχή μας ἀναδείχθησαν πολλοί μεγάλοι Ἕλληνες θεολόγοι, οἱ ὁποῖοι μελέτησαν τά πατερικά κείμενα καί τήν διαχρονική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καί προσπάθησαν νά ἀπαντήσουν, βάσει αὐτῆς, στά σύγχρονα φιλοσοφικά, ὑπαρξιακά, κοινωνικά ρεύματα, ἤ ἔκαναν καί τό ἀντίστροφο, δηλαδή ἔχοντες ὑπ’ ὄψη ὅλα τά σύγχρονα ρεύματα πού ἐμφανίσθηκαν στήν Δύση, ἤτοι τόν Σχολαστικισμό, τόν Διαφωτισμό, τόν Γερμανικό ἰδεαλισμό, τόν Ὑπαρξισμό, τήν Ψυχανάλυση κ.ἄ, προσπάθησαν νά ἀρθρώσουν ἕναν σύγχρονο θεολογικό λόγο.

Μεταξύ αὐτῶν συγκαταλέγονται οἱ: Χρῆστος Γιανναρᾶς, Ἰωάννης Ζηζιούλας Μητροπολίτης Περγάμου, καί π. Ἰωάννης Ρωμανίδης, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον ὑπῆρξαν καθηγητές Ἑλληνικῶν Πανεπιστημίων καί δίδαξαν σέ πολλούς νεωτέρους θεολόγους, ἀλλά καί ἔγραψαν κείμενα μέ τά ὁποῖα ἐπηρέασαν πολλούς νεότερους θεολόγους καί ἐπιστήμονες ἄλλων ἐπιστημῶν.

Κυριακή 17 Μαΐου 2026

Συζητήσεις μεταξύ Χρήστου Γιανναρά και μητροπολίτη Ιωάννη Περγάμου (Ζηζιούλα)

Του Διονύση Σκλήρη

Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου για τον Χρήστο Γιανναρά στη Θεσσαλονίκη, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα μέρος από το κείμενό μου, που αφορά στις συζητήσεις μεταξύ Γιανναρά και μητροπολίτη Ιωάννη Περγάμου (Ζηζιούλα) στο σπίτι των Παπαγεωργίου, όπου συζητούσαν για τις ομοιότητες και διαφορές της θεολογίας τους:

"Δεν μπορώ βεβαίως να ξεχάσω ορισμένες συναντήσεις με τον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα), που ήταν ο έτερος πνευματικός μας πατέρας. Μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες είχαν λάβει χώρα ύστερα από πρόσκληση του ιατρού Γεώργιου Παπαγεωργίου, που είναι ένα είδος πνευματικού μου «θείου», και της συζύγου του Σοφίας. Είχαμε τότε μια προσδοκία, -μήπως ψευδαίσθηση;- ότι αν οι δύο μεγάλοι θεολόγοι είχαν την ευκαιρία μετά από κάποιο τραπέζι να συζητήσουν, επί όσες ώρες χρειαστεί, τη σκέψη τους, λ.χ. τις ομοιότητες και τις διαφορές, θα μπορούσε να βγει κάτι, ίσως μια μεγαλύτερη αυτογνωσία ή ακόμη και μετατοπίσεις.

Πέμπτη 2 Απριλίου 2026

Παρασκευή 13 Μαρτίου 2026

Κατά Γιανναρά, ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (από το βιβλίο ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΕΤΑΙ, Εκδ. αμέθυστος, σελ. 70-78)

Θα προσπαθήσουμε να θίξουμε, να ρίξουμε μια σύντομη ματιά, στο γιγαντιαίο φαινόμενο “Γιανναράς”, στον πολύ γνωστό μας συγγραφέα – προφήτη, καθώς με το τελευταίο του βιβλίο, “Ενάντια στη θρησκεία”, αισθάνεται πια σαν τον Μωϋσή, ο οποίος με τον γραπτό νόμο στην αγκαλιά, βγαί­νοντας από τον Γνόφο Αγνωσίας, αντίκρισε τον Χρυσό Μό­σχο των συμπατριωτών του, και τάσπασε όλα θυμωμένος, σαν τους Νεοέλληνες που τα σπάνε στα μπουζούκια! Το φαινόμενο “Γιανναράς” λοιπόν, ολοκληρώνεται σιγά – σιγά. Με τη “Στροφή” που ανακοινώνει το τελευταίο αυτό βιβλίο, εγγράφεται στη χορεία των δασκάλων του, Χάιντεγκερ και Βιτγκενστάιν.

Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός πως αυτοπροσδι­ορίζεται σαν Ορθόδοξος θεολόγος. Μετά τη φυλάκιση της Εκκλησίας πίσω από τα ράσα του κληρικαλισμού, τον ρόλο των προφητών ανέλαβαν αυτοί οι παλιοί διαφωτιστές, που εκθρόνισαν ακριβώς τον κλήρο από τον φανταστικό του θρόνο και ξαναφυλάκισαν την Εκκλησία πίσω από τη φαν­τασμαγορία των λέξεων, προσπαθώντας να επινοήσουν έναν καινούργιο Λόγο, ο οποίος θα βρίσκεται πλέον κάτω από την εξουσία τους. Η Βαβέλ βρίσκεται ακόμη μακρυά, γιατί, μυστηριωδώς, παρότι επιδιώκουν όλοι τους την πρωτοτυπία, λένε όλοι τους το ίδιο πράγμα, μέχρι ιλίγγου! Οι επαναλή­ψεις και η πλήξη που προκαλούν έχει καταντήσει υπαρξιακό μας φαινόμενο! Φυσικό φαίνεται! Όλοι οι φυλακισμένοι φωνάζουν για ελευθερία, όπως όλοι οι πεινασμένοι για ψω­μί! Δεν αντικαθίσταται όμως ο Λόγος από τις λέξεις, ούτε οι Ιδέες από τις έννοιες, ούτε οι Απόστολοι από τους παπάδες. Μάταιες και φαιδρές προσπάθειες των ανθρώπων να μι­μηθούν τον Κύριο με τις δικές τους δυνάμεις, χωρίς να ’χουν κατανοήσει ακόμη την άκρα ταπείνωση! Φουσκωμέ­νοι βάτραχοι κράζουν απελπισμένα ζητώντας την προσοχή μας καθώς στο πανηγύρι της ζωής, μας απειλούν με το τέλος! Ανακοινώνουν το Μηδέν, από το οποίο προέρχο­νται, και στο οποίο σιγά – σιγά όλοι τους επιστρέφουν, κα­θώς ο Κύ­ριος έναν λόγο διαθέτει γι’ αυτούς τους πλάνητες: Ούκ οίδα υμάς!

Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026

Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 2026

Αχ κύριε Χρήστο μας! (Κ. Μπλάθρας , Σ. Μητραλέξης)

Αχ κύριε Χρήστο μας! (Κ. Μπλάθρας , Σ. Μητραλέξης)

https://www.youtube.com/watch?v=ePPEte2YnW8


Μόνο γιά Μέλη (ακέφαλα) 

Αχ, κύριε Χρήστο μας, ΕΠΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΓΙΑΝΝΑΡΑ από τους Σωτήρη Μητραλέξη και Κωνσταντίνο Μπλάθρα. Κυριακή 8 Φεβρουαρίου στον Ι.Ν. Αγίας Αικατερίνης στον Πειραιά. Συντονίζει και σχολιάζει ο π. Μιλτιάδης Ζέρβας 

Καλή σας ημέρα. Είναι ιδιαίτερη χαρά που είμαστε μαζί σήμερα. Για τους δύο ανθρώπους της Αγίας Αικατερίνης, η συνάντηση αυτή νομίζω έχει έτσι έναν ξεχωριστό χαρακτήρα.
Το είπα λίγο και στο κήρυγμα, το είχαμε συζητήσει και μεταξύ μας κάποιες φορές. Ο Χρήστος Γιανναράς ήταν ένα πρόσωπο το οποίο ήξερε να συνδέεται. Και έβρισκε τρόπους, ενώ στον χαρακτήρα του έχω μια αίσθηση ότι ήταν ένας άνθρωπος ντροπαλός.

Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2026

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, Προτρεπτική προς τη νηστεία

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Τοιχογραφία στο καθολικό της Ιεράς Μονής Μεγίστη Λαύρας Αγίου Όρους (1534/35). Ζωγράφος Θεοφάνης ο Κρης (Στρελίτζας-Μπαθάς). Από: «Άγιοι του Άθω» https://saints-of-mount-athos.blogspot.com/

Αν ο άνθρωπος κρατούσε και διατηρούσε την νηστεία που του ετέθη στον παράδεισο θα παρέμενε διαπαντός αθάνατος και ακούραστος και άλυπος!
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

Αγίου Γρηγορίου Παλαμά
Ομιλία 6
Προτρεπτική προς τη νηστεία
Όπου γίνεται σύντομος λόγος και περί της γενέσεως του κόσμου

1 Πολυμήχανος και πολυτροπώτατος για την κακία, μάλλον δε παμμήχανος είναι ο νοητός όφις, ο πρωταίτιος του κακού. Έχει τα μέσα να εμποδίση την αγαθή πρόθεσί μας και πράξι, μόλις αρχίζει. Κι’ αν δεν μπορέση να την εμποδίση στην αρχή, γνωρίζει άλλες μηχανές, με τις οποίες την αχρηστεύει όταν ευρίσκεται σ’ ενέργεια· κι’ αν δεν μπορέση να την αχρηστεύση, όταν τελήται κάπου στη μέση, πάλι γνωρίζει άλλα σοφίσματα και άλλους τρόπους για να την αφανίση όταν τελειωθή και να την καταστήση ανωφελή, μάλλον δε και επιζημία για όσους δεν προσέχουν πολύ.