Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που μια πολιτική πράξη ξεπερνά τη διοίκηση και αγγίζει κάτι βαθύτερο: τη μνήμη, την ταυτότητα, την ψυχή ενός λαού. Μια τέτοια στιγμή ήταν η επιλογή της Βουλγαρίας να μη «σιωπήσει» πολιτισμικά, ακόμη και μέσα σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Να προχωρήσει, αλλά χωρίς να απαρνηθεί αυτό που είναι.
Η Βουλγαρία δεν έκρυψε την πίστη της. Δεν έκρυψε τους Αγίους της, τα σύμβολά της, την ιστορική της διαδρομή. Αντίθετα, τα προέβαλε με καθαρότητα και αξιοπρέπεια, σαν να δήλωνε προς κάθε κατεύθυνση πως ο εκσυγχρονισμός δεν προϋποθέτει λήθη και πως η Ευρώπη δεν είναι – ή δεν θα έπρεπε να είναι – ένας άχρωμος χώρος χωρίς ρίζες.
Η ιστορία δεν είναι βάρος – Είναι ταυτότητα!
Οι λαοί των Βαλκανίων γνωρίζουν καλά τι σημαίνει επιβίωση. Γνωρίζουν τι σημαίνει να κρατάς ζωντανή την πίστη, τη γλώσσα και την παράδοση μέσα από αιώνες δοκιμασιών. Για τη Βουλγαρία, όπως και για την Ελλάδα, η Ορθοδοξία δεν υπήρξε ποτέ απλώς θρησκεία. Ήταν καταφύγιο, σχολείο, μνήμη, αντίσταση.
Όταν λοιπόν ένα κράτος επιλέγει να μην αποκόψει αυτά τα στοιχεία από τη δημόσια παρουσία του, δεν το κάνει από φανατισμό. Το κάνει από σεβασμό στη συνέχεια του εαυτού του. Γιατί ένας λαός που ξεχνά ποιος είναι, σύντομα θα ξεχάσει και γιατί υπάρχει.
Η ελληνική σιωπή
Και εδώ γεννιέται το αναπόφευκτο ερώτημα: γιατί η Ελλάδα, με τόσο βαθιά ιστορική και πνευματική παράδοση, δείχνει συχνά να φοβάται τη δημόσια έκφραση της ταυτότητάς της;
Γιατί η πίστη, ο πολιτισμός, τα σύμβολα αντιμετωπίζονται συχνά ως κάτι που πρέπει να «χαμηλώσει τον τόνο», να μείνει στο περιθώριο, σχεδόν να απολογηθεί για την ύπαρξή του;
Η ελληνική Ιστορία δεν είναι λιγότερο ευρωπαϊκή επειδή είναι ορθόδοξη. Δεν είναι λιγότερο σύγχρονη επειδή κουβαλά σταυρούς, εικόνες και μνήμη. Αντίθετα, είναι ακριβώς αυτά που της δίνουν βάθος και ουσία.
Ευρώπη χωρίς ρίζες;
Η Ευρώπη γεννήθηκε από πολιτισμούς, όχι από κανονισμούς. Από καθεδρικούς, μοναστήρια, φιλοσοφία,τέχνη και θυσίες. Όταν ζητά από τους λαούς της να απογυμνωθούν από τα σύμβολά τους για να θεωρηθούν «σύγχρονοι», τότε δεν προχωρά μπροστά – αποκόπτεται από τον ίδιο της τον εαυτό.
Η στάση της Βουλγαρίας θυμίζει κάτι αυτονόητο που όμως έχουμε ξεχάσει:ότι η ενότητα δεν απαιτεί ομοιομορφία και ότι ο σεβασμός δεν γεννιέται από τη σιωπή, αλλά από την αλήθεια.
Ένα ήσυχο μάθημα αξιοπρέπειας
Χωρίς θόρυβο, χωρίς επιθετικότητα, η Βουλγαρία έδωσε ένα μάθημα πολιτισμικής αυτοσυνείδησης. Έδειξε ότι μπορείς να συμμετέχεις, χωρίς να διαλύεσαι. Να προχωράς, χωρίς να ξεριζώνεσαι. Να ανήκεις, χωρίς να απαρνιέσαι.
Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι τι έκανε η Βουλγαρία.
Αλλά τι φοβάται να κάνει η Ελλάδα.
Γιατί οι λαοί που τιμούν την ιστορία τους δεν κοιτούν το μέλλον με φόβο –το κοιτούν με σταθερό βλέμμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου