Επίσκοπος εξ εγγάμων στην Ελλάδα: Μήπως τελικά δεν είναι κάτι ξένο;

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα

Υπάρχουν φορές που μια «είδηση» στην Εκκλησία παρουσιάζεται σαν κάτι τόσο ασυνήθιστο, τόσο ξένο, που μοιάζει να εισβάλλει από έναν άλλον κόσμο…

Και ξαφνικά, ξεχνούμε ότι η Ορθοδοξία μας δεν γεννήθηκε χθες.

Έχει ρίζες βαθιές, αναπνέει μέσα στους αιώνες και δικαιώνεται μέσα από την ίδια την Ιστορία της.

Η πρόσφατη είδηση περί εγγάμου επισκόπου στη σύγχρονη Ελλάδα προκάλεσε θόρυβο, σχόλια, υπαινιγμούς…

Μα πριν επιτρέψουμε στον εντυπωσιασμό να μας παρασύρει, ας σταθούμε στο απλό ερώτημα:

 Είναι όντως κάτι νέο;

Ή μήπως εμείς ξεμάθαμε την ίδια μας την παράδοση;

Η Εκκλησία από τους Αποστόλους:

Οι έγγαμοι επίσκοποι ήταν ο κανόνας

Η Καινή Διαθήκη το λέει ξεκάθαρα:

«δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίλημπτον εἶναι, μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα…»

(Α’ Τιμ. 3,2)

Ιστορικά, οι περισσότεροι από τους πρώτους επισκόπους ήταν παντρεμένοι.

Μερικά εμβληματικά παραδείγματα:

• Ὁ Απόστολος Πέτρος (με τεκμηριωμένη σύζυγο)
• Ὁ Άγιος Σπυρίδων Τριμυθούντος (έγγαμος, πατέρας)
• Ὁ Άγιος Γρηγόριος Νύσσης (σύζυγος Θεοσέβεια)
• Ὁ Άγιος Λουκάς ο Ιατρός

 Αυτά δεν ακυρώνουν τη μοναχική παράδοση, αλλά δείχνουν ότι η Εκκλησία ιστορικά ποτέ δεν ταύτισε την επισκοπική διακονία μόνο με την αγαμία δεδομένου ότι η αγαμία στον κλήρο δεν καταργεί τον γάμο,ούτε ο γάμος ακυρώνει την επισκοπική διακονία.

 Γιατί αργότερα περιορίστηκε η εκλογή εγγάμων επισκόπων;

ΟΧΙ λόγω δογματικής αλλαγής.

Αλλά εξαιτίας:

• φόβου για κληρονομικά δικαιώματα στην εκκλησιαστική περιουσία

• ανάδειξης του μοναχικού βίου ως προτύπου ολοκληρωτικής αφιερώσεως

Αυτός ο «κανόνας» όμως ποτέ δεν υπήρξε δογματικός ή αδιαπέραστος.

 Η παράδοση δεν χάθηκε ποτέ

Έγγαμοι επίσκοποι συναντώνται έως και τον 10ο αιώνα στην Ανατολή.

Και ακόμη και σήμερα σε άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες:

• Στην Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής
• Σε αυτόνομα καθεστώτα όπου ιερείς χήροι προάγονται σε επισκόπους
• Στην Εκκλησία της Ρουμανίας:
  ο Πατριάρχης Ιουστινιανός παντρεύτηκε πριν την ιερωσύνη και αφού έμεινε χήρος έγινε επίσκοπος και αργότερα Πατριάρχης (1948–1977). 
• Στην Εκκλησία της Ουκρανίας όπου είχε γίνει το έλα να δεις! 

Επομένως, το κριτήριο δεν ήταν ποτέ ο γάμος,αλλά η σημερινή κατάσταση αφοσιώσεως του προσώπου.

 Γιατί ένας έγγαμος επίσκοπος μπορεί να είναι πλεονέκτημα;

Η Επισκοπή είναι ποιμαντική διακονία – όχι αφηρημένο σχήμα.

Ένας ποιμένας που γνώρισε:

• τη χαρά και την ομορφιά του γάμου

• τη φθορά και τις δοκιμασίες της οικογένειας

• την απώλεια και τον πόνο

❱ Μπορεί να μιλήσει στη σύγχρονη οικογένεια με εμπειρική αλήθεια και όχι μόνο με θεωρητικά σχήματα.

Η Εκκλησία δεν χειροτονεί μια «καταστάσεις» — χειροτονεί πρόσωπα.

Και τώρα… η επικαιρότητα

 

 Θόρυβος χωρίς θεολογικό λόγο

Ακούγεται ειρωνικό, αλλά η πιο “ορθόδοξη” ανάγνωση για τον νέο Επίσκοπο Ταλαντίου Θεολόγο δεν είναι:

«Παντρεμένος – Σκάνδαλο!»

αλλά:

«Η Εκκλησία επανασυνδέεται με μια παλαιά δική της παράδοση».

Κι όμως…

 Καμία  εκκλησιαστική ιστοσελίδα των Αθηνών δεν ασχολήθηκε θεολογικά με το θέμα πέραν μίας απλής αναφοράς για το πρωτόγνωρο του πράγματος.

 Η μοναδική μνεία και μάλιστα με ανακριβή και αθεολόγητα  σχόλια προήλθε από κρητική ιστοσελίδα –από  την ιδιαίτερη πατρίδα του νέου επισκόπου.

Αυτό προκαλεί εύλογα ερωτήματα:

 Γιατί η Εκκλησίας της Ελλάδος και μάλιστα η Αρχιεπισκοπή Αθηνών σιώπησε , ενώ η πληροφορία είναι πασίγνωστη στους κρητικούς κύκλους;

Και  γιατί απαλήφθηκε η πληροφορία αυτή  από το βιογραφικό του νέου Επισκόπου ο οποίος μάλιστα αποτελεί πρωτιά για τη νεώτερη ιστορία μας ; Μέγα λάθος!

 Γιατί η είδηση να παρουσιάζεται- όπου παρουσιάζεται – με υπαινιγμούς και σκανδαλοθηρικά, μισόλογα;

 Πότε η Εκκλησία έγινε κλειστή λέσχη με κανόνες που εφαρμόζονται «κατά περίπτωση»;

Εάν η Εκκλησία πιστεύει στη δική της αποφασισμένη γραμμή και σε αυτό που έπραξε τότε:

• δεν χρειάζεται να κρύβεται
• δεν χρειάζεται να απολογηθεί
• οφείλει να ενημερώνει ξεκάθαρα το λαό και να μην τον αφήνει να παραπληροφορείται και δηλητηριάζεται από εμπαθείς και κακεντρεχείς.
•  να μην αφήνει χώρο στη μικροψυχία και στη σκανδαλοθηρία

✦ Ο έγγαμος επίσκοπος δεν είναι εκκλησιολογική παρεκτροπή.

 

✦ Είναι ανακάλυψη της ίδιας παραδόσεως σε ένα νέο ποιμαντικό περιβάλλον.

✦ Δεν είναι παρέκκλιση.

✦ Δεν είναι «καινοτομία»

 Είναι επιστροφή σε μια παλαιά αυθεντική παράδοση της Εκκλησίας μας.

Αυτό που είναι όντως ξένο και ανεπίτρεπτο  προς την ορθόδοξη παράδοση είναι:

• η υποκρισία
•  η επιλεκτική μνήμη
•  η θεολογία των εντυπώσεων
•  η σιωπή εκεί που πρέπει να μιλά η αλήθεια

• η δήθεν «αγανάκτηση» για κάτι που οι άγιοι ΜΑΣ έκαναν κανονικότητα, αφού πρώτοι το δέχθηκαν και το εφάρμοσαν στη ζωή τους.
• Η Εκκλησία μας δεν έχει να φοβηθεί την παράδοσή της.
• Γιατί η παράδοσή μας είναι ζωή κι όχι μουσείο.

Η Εκκλησία μας έχει πλούτο μιας τέτοιας  παράδοσης – ας τον αξιοποιεί- ας τον αξιοποιήσουμε –  με θάρρος και με αλήθειες! Η ευκαιρία που μας δόθηκε είναι μοναδική.Κι αλλοίμονο αν την αφήσουμε να περάσει ανεκμετάλλευτη!  

https://exapsalmos.gr