
Τριάντα πέντε χρόνια πατριαρχίας είναι αρκετά για να μιλήσει κανείς για τον Βαρθολομαίο με έργα,αποφάσεις, πρωτοβουλίες και γεγονότα.Και δεν είναι λίγα. Είναι πολλά και γιαυτό δικαίως μιλάμε για μία πολυετή και ευδόκιμη Πατριαρχία.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος προτίμησε να συμπυκνώσει την επέτειο αυτή σε μια προσφώνηση. Στο επίσημο δείπνο στην Κωνσταντινούπολη, με την αντιπροσωπεία των Αρχόντων τον αποκάλεσε «Βαρθολομαίο τον Μέγα».
Στις 7 Νοεμβρίου χρησιμοποίησε ξανά την ίδια προσφώνηση στην ενθρόνιση του Μητροπολίτη Νέας Ιερσέης Αθηναγόρα. Εκεί την επανέλαβε και ο διοικητής του Τάγματος των Αρχόντων, Αντώνιος Λυμπεράκης. Το Τάγμα των Αρχόντων ανακοίνωσε κατόπιν ότι την υιοθετεί. Έτσι, η έμπνευση ενός επετειακού δείπνου άρχισε να αποκτά χαρακτήρα μια σημαντικής και επίσημης αναγορεύσεως ώστε να αποτελέσει προϊόν μιας καθιερωμένης μονίμου προσφωνήσεως. Δεν ξέρουμε γιατί το έκανε αυτό. Δεν ήταν έγκλημα αλλά ήταν λάθος.
Με ποια εκκλησιαστική κρίση απονέμεται εν ζωή το προσωνύμιο…Μέγας το οποίο έχει τεράστιο ιστορικό βάρος;
Ο Μέγας Φώτιος και ο Μέγας Βασίλειος έχουν τη θέση τους στη συνείδηση της Εκκλησίας. Όποιος επιστρατεύει το «Μέγας» σε ένα δείπνο, σαν να μπορεί να προεξοφλήσει την κρίση της εκκλησιαστικής Ιστορίας, εκθέτει πρωτίστως τον άνθρωπο που θέλει να τιμήσει.
Τον βάζει στη δυσάρεστη θέση να εμφανίζεται ότι αποδέχεται ο ίδιος μια διάκριση την οποία οι υφιστάμενοί του σπεύδουν να του απονείμουν, χάρη κολακείας. Εκτός και αν είναι προϊόν θείας επιφοιτήσεως.
Ο Αμερικής Ελπιδοφόρος έχει, όμως, και συναγωνιστή. Η Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας, επί Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ανακήρυξε ολόκληρο το 2026 «Έτος Πατριάρχου Βαρθολομαίου», με σειρά εκδηλώσεων και μεγάλη επετειακή διοργάνωση στην Κωνσταντινούπολη, με πολυάριθμη και πολυέξοδη συμμετοχή. Στην προσφώνησή του στο Φανάρι, ο Μακάριος φρόντισε να μνημονεύσει ακόμη ότι η αγάπη και η στοργή του Πατριάρχη τον ανέδειξαν στο αξίωμά του. Και είναι αλήθεια! Γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε!
Διαφορετικός ο τρόπος του καθενός, κοινή όμως η εντύπωση που αφήνουν και ο στόχος τους για να εξασφαλίσουν τα πρωτοτόκια της επόμενης μέρας.Και όπως μαθαίνουμε στην παρούσα φάση τουλάχιστον το έχουν πετύχει. Αλλά μετά την παρούσα φάση λησμονούν ότι πάντα ακολουθεί και η στυγνή και αδήριτη πραγματικότητα στην οποία θα έλθουν αντιμέτωποι με τον πραγματικό κόσμο. Οι Αρχιερείς δεν είναι μαριονέτες ούτε πιόνια. Είναι άνθρωποι με κοινό νου και έχουν πίστη στο Θεό.
Ο Αμερικής και ο Αυστραλίας μοιάζουν να συναγωνίζονται για το ποιος θα φανεί δοτικότερος και εγκωμιαστικότερος ενώπιον του Πατριάρχη. Και όσο ανεβάζουν τον τόνο, τόσο η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη. Και ο Πατριάρχης εκτίθεται.
Το δυσάρεστο στο όλο θέμα που έχει δημιουργηθεί και συζητιέται ευρέως και με κάποια δυσφορία είναι ότι ο ίδιος ο Βαρθολομαίος ανέχεται δημοσίως αυτή την υπερβολή.
Η προσφώνηση ακούστηκε στο δείπνο, επαναλήφθηκε σε ενθρόνιση και υιοθετήθηκε από τους Άρχοντες. Στις δημόσιες αναφορές για τα περιστατικά αυτά δεν καταγράφεται δική του παρέμβαση που να βάζει όριο και να βάζει τους αυτόκλητους αναγορητές του σε τάξη. Αντιθέτως εμφανίζεται στις φωτογραφίες επί τω ακούσματι της λέξεως Μέγας να γελά και να το απολαμβάνει.
Και εδώ αρχίζει η δική του ευθύνη. Μία φράση του θα αρκούσε. «Αδελφοί μου, αρκεί το “Οικουμενικός Πατριάρχης”» ή «Πατριάρχης του Γένους».Εγώ με αυτά αναπαύομαι!
Πόσο δύσκολο ήταν να ειπωθεί κάτι τέτοιο; Και πόσο θα ανακούφιζε όσους αγαπούν το Φανάρι και στενοχωριούνται να το βλέπουν να γίνεται θέατρο σκιών και σκηνή διαγωνισμού φιλοφρονήσεων;
Υπήρξε εποχή κατά την οποία το Πατριαρχείο εξέλεγε Αρχιεπισκόπους και Μητροπολίτες με παιδεία,ειδικό βάρος,ανεπίληπτο ήθος και προσωπικό ανάστημα. Ο Αλβανίας Αναστάσιος, ο Αμερικής Δημήτριος, ο Αυστραλίας Στυλιανός, ο Πισιδίας Σωτήριος, ο Περγάμου Ιωάννης και πολλοί άλλοι προ αυτών ακόμη πιο σπουδαίοι και σημαντικοί όπως οι Χαλκηδόνος Μελίτων, Αμερικής Ιάκωβος, Θυατείρων Αθηναγόρας, Σάρδεων Μάξιμος είχαν ένα κοινό γνώρισμα: στήριζαν τη διακονία τους στα τάλαντα που τους είχε εμπιστευθεί ο Θεός και είχαν το θάρρος της γνώμης τους την οποία κατέθεταν με παρρησία.
Μπορούσαν να τιμούν τον Πατριάρχη με αξιοπρέπεια και να του μιλούν με σεβασμό λέγοντάς του αλήθειες.. Η κολακεία ήταν περιττή για ανθρώπους που είχαν κερδίσει με το έργο τους και την αξία τους τον σεβασμό του κλήρου και του λαού.
Σήμερα, σε ορισμένους από τους διαδόχους τους, η σύγκριση με τους προκατόχους μοιάζει να γεννά ανασφάλεια. Και η ανασφάλεια αυτή τους οδηγεί σε λάθη.
Ο ένας σπεύδει να αποκαλέσει τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο «Μέγα», ο άλλος φθάνει στο «Θεός μετά τον Θεό», ενώ το «πρώτος άνευ ίσων», μια διατύπωση που εγείρει εκκλησιολογικό ζήτημα, επιστρατεύεται κι αυτό ως εγκώμιο. Όταν ο έπαινος γίνεται εργολαβία, εύλογα αναρωτιέται κανείς ποιον υπηρετεί. Τον Πατριάρχη ή εκείνον που τον εκφωνεί;
Η γελοιοποίηση όσων επιδίδονται σε αυτόν τον συναγωνισμό είναι δική τους υπόθεση. Ο σκανδαλισμός του λαού, όμως, είναι υπόθεση ολόκληρης της Εκκλησίας. Ο ίδιος λαός που καλείται πρόθυμα να συνεισφέρει κάθε φορά που περιφέρεται ο δίσκος δικαιούται να εισακούεται και όταν εκφράζει τη δυσφορία του. Με τέτοιες υπερβολές δίνουν επιχειρήματα στους αθέους, απομακρύνουν τους πιστούς και ποτίζουν το έδαφος στο οποίο ριζώνει η αποτείχιση. Και φοβούμαι ότι, όσο περιφρονούν αυτή τη δυσφορία, τόσο θα πληθαίνουν εκείνοι που θα επιλέγουν την απομάκρυνση.
Χάθηκε το μέτρο. Χάθηκαν τα σταθμά της εκκλησιαστικής κρίσης. Και μαζί τους χάνεται η αξιοπρέπεια του λόγου που οφείλει να αρθρώνει ένας επίσκοπος. Ποιος θα ζητήσει από τους υπερβάλλοντες να τηρήσουν το μέτρο που επιβάλλει το αξίωμά τους; Προς το παρόν, τα πυρά στρέφονται εναντίον όσων τολμούμε να θέτουμε το ερώτημα. Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στην ουσία της συνοδικότητας. Όταν η κολακεία ανταμείβεται και η παρρησία τιμωρείται, ποιος θα έχει το θάρρος, την ώρα της κρίσιμης απόφασης, να πει αυτό που οφείλει;
Έχουμε τιμήσει δημοσίως την προσφορά του Βαρθολομαίου και έχουμε υπερασπιστεί και συνεχίζουμε να υπερασπιζόμαστε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον Πατριάρχη μας όταν δέχεται άδικες επιθέσεις από την άφιλη Ρωσία. Και ας μας επιπλήττει ο ίδιος εν Συνόδω διασύροντας μας στους Συνοδικούς. Δεν εκθέτει εμάς, ο ίδιος εκτίθεται δεδομένου ότι ως πατέρας θα πρέπει να καταλαβαίνει την λεπτή ισορροπία μεταξύ καλόπιστης και κακόπιστης κριτικής. Δεν μπορεί να είμαι καλός όταν σε στηρίζω στο θέμα της Ουκρανίας και να είμαι εχθρός σου όταν λέγω αλήθειες για τα λάθη που γίνονται και απαξιώνουν τον θεσμό!
Ομολογουμένως θα έπρεπε να μας στενοχωρούν όλα αυτά αλλά φτάσαμε στο σημείο να λέμε και εμείς το περίφημο …σκασίλα μας!Για να χρησιμοποιήσουμε μια προσφιλή φράση του Πατριάρχη μας.
Γι’ αυτό θεωρούμε ότι έχουμε κάθε λόγο να μιλήσουμε και τώρα.
Η υπεράσπιση του Φαναρίου και του ίδιου του Πατριάρχη περιλαμβάνει και την υποχρέωση να μπορείς να του λες καθαρά πότε τον εκθέτουν οι δικοί του άνθρωποι. Κι αυτή η υποχρέωση βαραίνει πρώτα εκείνους που βρίσκονται πιο κοντά του. Διότι η εγγύτητα στον Πατριάρχη είναι ευθύνη. Κι η ευθύνη δοκιμάζεται όταν η αλήθεια μπορεί να σου κοστίσει τη θέση σου δίπλα του.
Ο Πατριάρχης, στο σημείο που βρίσκεται, στο πιο ψηλό σημείο της πορείας του, χρειάζεται γύρω του αρχιερείς, αλλά και κληρικούς και λαϊκούς συνεργάτες που έχουν το θάρρος να του πουν μια δυσάρεστη αλήθεια, ακόμη και την ώρα που όλοι οι άλλοι χειροκροτούν. Να του την πουν εγκαίρως, μέσα στο δωμάτιο όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις, προτού την ακούσει δημόσια από ανθρώπους που κάθε άλλο παρά το καλό του Φαναρίου επιθυμούν.
Δεν περιμέναμε τέτοια κατάληξη για την Εκκλησία μας. Να περισσεύει το θάρρος για να αποκαλέσεις τον Πατριάρχη «Μέγα» και να λείπει αυτό το θάρρος για να μπορείς να του πεις, με σεβασμό και κατά πρόσωπο, «Παναγιώτατε, αυτή η κολακεία σας εκθέτει!».
Κι αν αυτή η φράση μπορεί πια να γραφτεί δημόσια, αλλά δύσκολα μπορεί να ειπωθεί μέσα στο Πατριαρχείο, ας αναρωτηθούν όσοι στέκονται δίπλα του ποιον υπηρετούν με τη σιωπή τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου