ΝΑ ΠΡΟΒΛΗΘΕΙ ΔΙΕΘΝΩΣ Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (1914-1923)

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ

Η πρόσφατη ορθή απόφαση του Ισραήλ να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων από τους Οθωμανούς και τους Νεοτούρκους μάς δίνει την ευκαιρία να θυμηθούμε όσα υπέστησαν οι Έλληνες της Ανατολής κατά την περίοδο 1914- 1923.

Είναι καιρός να αγωνισθούμε με γνώση και με οργάνωση για να ζητήσουμε από τη διεθνή κοινότητα και από μεμονωμένες χώρες την αναγνώριση της Γενοκτονίας του Ελληνισμού από Οθωμανούς, Νεοτούρκους και Κεμαλικούς με επίκεντρο την Ανατολική Θράκη, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο.

Για την προσπάθεια αυτή είναι χρήσιμο:

1. Να απαγκιστρωθούμε από λανθασμένες νοοτροπίες που δίδασκαν την αποφυγή κάθε ενοχλήσεως των Τούρκων. Ο κατευνασμός του «θηρίου», που ήταν η επικρατούσα αντίληψη άλλων εποχών και κυβερνήσεων, οδήγησε σε αποθράσυνση της Τουρκίας. Τα βιβλία του «συνωστισμού» και η ωραιοποίηση της Τουρκοκρατίας έφεραν τα αντίθετα αποτελέσματα. Οι ήρωες και οι μάρτυρες του Ελληνισμού δεν πρέπει να λησμονηθούν στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης ελληνοτουρκικής φιλίας ή προσεγγίσεως.

2. Να αξιοποιήσουμε την επιτυχημένη τακτική των Αρμενίων. Ήδη 33 χώρες της Υφηλίου έχουν αναγνωρίσει τη Γενοκτονία του αδελφού Χριστιανικού Αρμενικού λαού.

3. Να αξιοποιήσουμε τις υπάρχουσες ελληνικές πηγές και μαρτυρίες. Κλασικό έργο που περιέχει πλούτο στοιχείων είναι η Ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού του Καθηγητή Κωνσταντίνου Φωτιάδη. Επίσης από παλαιότερες εκδόσεις χρήσιμα στοιχεία για την πρώτη φάση της Γενοκτονίας περιλαμβάνει η Μαύρη Βίβλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου του 1919.

4. Να χρησιμοποιήσουμε τα νεώτερα στοιχεία που φέρνει στο φως η έρευνα ξένων ιστορικών. Πολύ καλή πηγή είναι η πολυσέλιδη έκδοση των Ισραηλινών επιστημόνων Ντρορ Ζεεβί και Μπέννυ Μόρρις με τίτλο: «Η Τριακονταετής Γενοκτονία- Ο αφανισμός των Χριστιανικών μειονοτήτων, 1894-1924» (Πατάκης, 2021).

5. Να ξαναμελετήσουμε αρχεία με προφορικές ή γραπτές διηγήσεις προσφύγων από τα παράλια και την Κεντρική Μικρά Ασία, από τον Πόντο και από την Ανατολική Θράκη.

6. Να προβάλουμε το γεγονός ότι οι διώξεις αρχίζουν το Μαύρο Πάσχα του 1914 στην Ανατολική Θράκη και τον Ιούνιο του 1914 στη Φώκαια και στα παράλια της Μικράς Ασίας, άρα πριν βρεθούμε σε αντίθετα στρατόπεδα με την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι σφαγές της Φώκαιας φωτογραφήθηκαν από αυτόπτες μάρτυρες Γάλλους αρχαιολόγους. Οι Γάλλοι τιμούν τη Φώκαια ως την πατρίδα των αρχαίων Ελλήνων οικιστών της Μασσαλίας.

7. Να δώσουμε διεθνή διάσταση στη νομική εκτίμηση του Καθηγητή Άγγελου Συρίγου, ότι δηλαδή κατά τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 1922 τα Κεμαλικά τουρκικά στρατεύματα διέπραξαν Γενοκτονία κατά των Ελλήνων στη Σμύρνη και γενικότερα στις περιοχές της Μικράς Ασίας που κατέλαβαν.

8. Να διδάξουμε ψύχραιμα και τεκμηριωμένα στα σχολεία μας τη Γενοκτονία του Ελληνισμού (1914-1923). Χωρίς φανατισμό και εκδικητικότητα, αλλά και χωρίς να αποκρύπτουμε τα σημαντικά γεγονότα. Με ικανοποίηση παρατηρώ ότι η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων έχει εκδώσει ειδικό εκπαιδευτικό βοήθημα για την ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού. Επίσης είναι καλή είδηση ότι από τον Σεπτέμβριο στα νέα βιβλία Ελληνικής Γλώσσας της ΣΤ΄ Δημοτικού θα υπάρχει εκτενής αναφορά στη Γενοκτονία των Ποντίων.

Ως Έλληνες και Χριστιανοί Ορθόδοξοι δεν μισούμε, αλλά και δεν ξεχνούμε. Πιστεύω ότι και για την τουρκική κοινωνία θα είναι μία πράξη ωριμότητας αν αναγνωρίσει όσα υπέστησαν οι Χριστιανικές κοινότητες.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 4.7.2026