Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτέλεσε καινοτομία που γεννήθηκε εντός του 2025, ωστόσο το συγκεκριμένο έτος καταγράφεται ως το χρονικό ορόσημο κατά το οποίο η τεχνολογία αυτή εξήλθε από τα στενά όρια των ψηφιακών οθονών και διείσδυσε θεσμικά στη λειτουργία των κρατών, στη δομή των αγορών και στον ιστό των κοινωνιών. Από μία τεχνολογία υποστήριξης που λειτουργούσε κυρίως στο παρασκήνιο, μετασχηματίστηκε σε κεντρικό μοχλό για τη χάραξη κυβερνητικής πολιτικής, την οικονομική αναδιάρθρωση και την άσκηση γεωστρατηγικής πίεσης.
Η αρχική εμφάνιση των συστημάτων αυτών το 2022 λειτούργησε ως ο καταλύτης που άνοιξε την «μπροστινή πόρτα» 2024-25, τα συστήματα διαλόγου (chatbots) έπαψαν να λειτουργούν απλώς ενισχυτικά προς τις υφιστάμενες υπηρεσίες· άρχισαν πλέον να τις υποκαθιστούν πλήρως. Πλατφόρμες όπως η Αναζήτηση της Google, το Instagram και το Amazon ενσωμάτωσαν ψηφιακούς βοηθούς, με αποτέλεσμα η διαδικτυακή εμπειρία για εκατομμύρια χρήστες να αναδομηθεί εκ θεμελίων. Εντούτοις, το 2025 η τεχνολογία διήλθε σε ένα επόμενο, πιο κρίσιμο στάδιο, καθώς εντάχθηκε στην εθνική στρατηγική των υπερδυνάμεων.
Οι ΗΠΑ ποντάρουν «όλα» στην AI
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, κατέστησε την τεχνητή νοημοσύνη ακρογωνιαίο λίθο της διακυβέρνησής του. Τα προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης (AI chips), τα οποία τροφοδοτούν πλέον τις κρίσιμες κυβερνητικές και στρατιωτικές υποδομές, βρέθηκαν στον στενό πυρήνα της εξουσίας. Οι μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU) από εταιρείες όπως η AMD, δεν αντιμετωπίζονταν πλέον ως απλά εμπορικά προϊόντα μαζικής κατανάλωσης, αλλά μετατράπηκαν σε «διαπραγματευτικά νομίσματα» στον συνεχιζόμενο και κλιμακούμενο τεχνολογικό και εμπορικό πόλεμο με την Κίνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Λευκός Οίκος προχώρησε στην εκπόνηση ενός σχεδίου δράσης για την τεχνητή νοημοσύνη (AI action plan), στοχεύοντας στον δραστικό περιορισμό των ρυθμιστικών φραγμών. Παράλληλα, προωθήθηκαν προεδρικά διατάγματα που επιχειρούν να εμποδίσουν τις επιμέρους πολιτείες να εφαρμόσουν τους δικούς τους κανονιστικούς κανόνες για την AI. Η κίνηση αυτή έχει ήδη προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από οργανώσεις ψηφιακής ασφάλειας και υπερασπιστές της online προστασίας, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη πολιτική ευνοεί μονομερώς τις τεχνολογικές εταιρείες εις βάρος των δικαιωμάτων των πολιτών.
Η αθέατη πλευρά: AI και ψυχική υγεία
Το 2025, ωστόσο, δεν χαρακτηρίστηκε μόνο ως η χρονιά της τεχνολογικής κυριαρχίας, αλλά και ως έτος νομικών αγωγών που συνέδεσαν δημοφιλείς εφαρμογές, όπως το ChatGPT και το Character.AI, με σοβαρά ψυχικά επεισόδια και –σε ακραίες περιπτώσεις– με αυτοκτονίες εφήβων. Μία από τις πλέον ηχηρές υποθέσεις που απασχόλησαν την κοινή γνώμη ήταν αυτή του 16χρονου Άνταμ Ρέιν. Οι γονείς του προχώρησαν σε νομικές ενέργειες κατά της OpenAI, ισχυριζόμενοι ότι το chatbot παρείχε καθοδήγηση στον ανήλικο σχετικά με την αυτοκτονία.
Παρά τις επόμενες κινήσεις των εταιρειών για την ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας –όπως η εισαγωγή γονικών ελέγχων, η φραγή συνομιλιών AI για ανηλίκους και η συνεργασία με ειδικούς ψυχικής υγείας– οι ανησυχίες παραμένουν έντονες. Το πρόβλημα εντείνεται καθώς η AI τείνει να γίνει το πρώτο σημείο αναζήτησης συναισθηματικής στήριξης για νεαρούς χρήστες, αλλά και για ενήλικες που εμφανίζουν συμπτώματα κοινωνικής απομόνωσης ή ακόμη και παραληρηματικών αντιλήψεων.
Ψυχίατροι και νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι τα chatbots γενικού σκοπού διαθέτουν εγγενείς αδυναμίες: «παραισθησιογόνες απαντήσεις» (hallucinations), έλλειψη κλινικής κρίσης, ανεπαρκή έλεγχο της πραγματικότητας και σοβαρά ζητήματα απορρήτου – παράγοντες που δύνανται να μετατραπούν σε ουσιαστικούς κινδύνους για την ψυχική υγεία των ευάλωτων χρηστών.
Η AI ως «φούσκα» δισεκατομμυρίων
Παράλληλα με τις αυξανόμενες κοινωνικές ανησυχίες, η βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης γιγαντώθηκε και σε επίπεδο επενδύσεων. Τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Meta, η Microsoft, η Amazon και άλλοι, διοχέτευσαν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια στην κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers) και υποδομών AI. Οικονομικές αναλύσεις εκτιμούν ότι μέχρι το 2030, οι συνολικές επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων παγκοσμίως ενδέχεται να αγγίξουν το δυσθεώρητο ποσό των 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το επενδυτικό αυτό κύμα πυροδότησε φόβους για τη δημιουργία μιας νέας χρηματιστηριακής «φούσκας», καθώς οι επενδύσεις αναπτύσσονται με ρυθμούς ταχύτερους από τη δημιουργία μετρήσιμης αξίας. Κατά τη διάρκεια του 2025, οι επενδυτές άσκησαν έντονες πιέσεις στα ανώτατα στελέχη των εταιρειών ζητώντας απαντήσεις σχετικά με το πότε οι δαπάνες για την AI θα αρχίσουν να αποδίδουν κέρδη. Την ίδια ώρα, απολύσεις χιλιάδων εργαζομένων στον τεχνολογικό κλάδο –εν μέρει λόγω της αυτοματοποίησης– αναδιαμόρφωναν βίαια την αγορά εργασίας.
Ενδεικτικά, η Amazon απέλυσε 14.000 εταιρικούς υπαλλήλους τον Οκτώβριο για «λειτουργική ευελιξία στην εποχή ». Η Meta προχώρησε επίσης σε περικοπές στο τμήμα τεχνητής νοημοσύνης (AI division), μόλις λίγους μήνες μετά από μια περίοδο φρενήρων προσλήψεων. Αντίστοιχα, η Microsoft συρρίκνωσε το προσωπικό της σε τμήματα όπου η AI ανέλαβε κρίσιμες λειτουργικές διαδικασίες.
Η AI αλλάζει δεξιότητες, ρόλους και αξίες
Το 2026 το ερώτημα δεν θα είναι αν η AI έχει σημασία, αλλά πόσο γρήγορα αλλάζει τον κόσμο και ποιοι μένουν πίσω σε αυτή την εξελικτική διαδικασία. Σύμφωνα με το Stanford Institute for Human-Centered AI, νέες παραγωγικές μετρήσεις και πίνακες ελέγχου (dashboards) αναμένονται εντός του 2026, προκειμένου να αποτυπώσουν την πραγματική επίδραση της τεχνολογίας στην εργασία και στην οικονομική διάχυση του οφέλους.
Το LinkedIn έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι το 2025 ήταν η χρονιά που οι απαιτούμενες δεξιότητες για την εργασία μεταμορφώθηκαν ριζικά. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μείωσε απλώς τις θέσεις εργασίας, αλλά άλλαξε το ίδιο το DNA τους. Οι εταιρείες πλέον δεν αναζητούν απλώς εργαζόμενους που γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν την AI, αλλά εργαζόμενους που διαθέτουν την ικανότητα να συνεργάζονται αποδοτικά με αυτήν.
Την ίδια στιγμή, οικονομικοί αναλυτές προβλέπουν ότι μια χρηματιστηριακή διόρθωση είναι «αναπόφευκτη σε κάποιο σημείο», καθώς η τεχνολογία παραμένει υπερ-κατασκευασμένη σε σχέση με την άμεση οικονομική απόδοσή της.
Και τώρα τι;
Η τεχνητή νοημοσύνη το 2025 κέρδισε την εμπιστοσύνη κυβερνήσεων, εξάλειψε θέσεις εργασίας, ανέτρεψε τα δεδομένα στα χρηματιστήρια και έγραψε ιστορία. Ταυτόχρονα, άναψε εκ νέου τις συζητήσεις για τα ηθικά και πρακτικά όρια. Το 2026 αναμένεται να φέρει ακόμη περισσότερες μεταβολές: στην πολιτική ρύθμιση, στο διεθνές εμπόριο, στη στρατηγική άμυνας και –κυρίως– στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες θα μάθουν να συμβιώνουν με την τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς να χάνουν τον ανθρώπινο έλεγχο και την αίσθηση της πραγματικότητας.
Η AI δεν ήταν μια «λαμπερή νέα ιδέα» το 2025. Ήταν η χρονιά που ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι το μέλλον έχει ήδη ξεκινήσει, και είναι αλγοριθμικό.
https://geopolitico.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου